به‌گزارش زومیت، به‌مناسبت آغاز هفته قوه قضاییه و اعلام برنامه‌های تحول هوشمند در زیرساخت‌های این نهاد اطلاعاتی، رئیس مرکز آمار و فناوری قوه‌ی قضاییه امروز اول تیر در نشستی پاسخگوی خبرنگاران بود. محمد کاظمی‌فرد که بعد از رفتن عیسی زارع‌پور بر ریاست اداره ارتباطات و فناوری اطلاعات قوه قضاییه تکیه زده، اعلام می‌کند که بر اساس تحول در قوه قضاییه و تکالیفی که در این سند برعهده در مرکز گذاشته شده، آن‌ها تکالیف کوتاه‌مدت سند را کاملاً انجام داده‌اند. به‌گفته کاظمی‌فرد، طبق این سند آن‌ها تکالیف میان‌مدتشان را نیز تقریباً تا ۸۰ درصد و تکالیف بلندمدتشان را نیز تا ۳۰ درصد به‌اتمام رساندند.

تلاش برای هوشمندسازی در قوه قضاییه

محمد کاظمی‌فرد با اشاره به سرعت‌گرفتن هوشمندسازی در قوه قضاییه اعلام کرد که این قوه با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، محدودیت زمانی و مکانی را از بین می‌برد. به‌گفته او، تقریباً در ۲۴ ساعت روز و ۷ روز هفته و در پهنه جغرافیایی دنیا آن‌ها می‌توانند پاسخگوی کاربرانشان باشند. او می‌کند که این خدمات الکترونیکی فقط به کاربران داخل کشور محدود می‌شود و ایرانیان خارج از کشور نیز برای اولین بار از شرکت‌های الکترونیکی شرکت می‌کنند و می‌توانند خود را ببینند.

بر اساس آمار و اطلاعاتی که کاظمی‌فرد در این نشست خبری ارائه کرد، درحال‌حاضر در کشور ۱۱۰۰ دفتر خدمات الکترونیکی قضایی فعال است که در هر ساعت از شبانه‌روز مردم می‌توانند به آن خدمات مراجعه کنند. او با اشاره به آمار دیگری که با کمک گرفتن از فناوری‌های نوین باعث سهولت در کارهای قوه قضاییه شده است، گفت:

با بهره‌گیری از فناوری، تنها 5 درصد زندانیان به‌صورت محاکمه به پرونده‌های پرونده‌شان تبدیل می‌شوند و 75 درصد پرونده به پرونده‌های زندانیان و آن‌ها در جلسه‌های رسیدگی، به‌طور مجازی صورت می‌گیرد.

به‌اعتقاد کاظمی‌فرد، زندانی شدن برای شرکت در جلسه حل همیشه معضل بوده است. چراکه برای امنیت آن‌ها و بحث هزینه‌هایی که پیش می‌آید و ضایع‌شدن حق زندانیان نمی‌توانند در جلسه حضور داشته باشند، در این زمینه وجود نگرانی‌هایی که مهم‌ترین دغدغه‌ها است. به‌گفته وی، در سال گذشته در حدود 225 هزار جلسه در پرونده زندانیان به‌صورت الکترونیکی برگزار می‌شود.

کاظمی‌فرد با اشاره به اینکه زندانیان اکنون می‌توان با خانواده خود به‌صورت الکترونیکی ملاقات کنند، به یکی دیگر از گام‌های بزرگ قوه قضاییه در فرآیند الکترونیکی‌کردن فعالیت‌هایش اشاره و اعلام کرد:

در عرض دو روز کاری صادر می‌شود. سال گذشته، حدود ۲ میلیون گواهی عدم‌سوءپیشینه صادر می‌شود که ۳۰ درصد آن‌ها بدون خروج از منزل صادر می‌شوند.

همچنین، کاظمی‌فرد از کمک گرفتن شرکت‌های دانش‌بنیان برای‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های قوه قضاییه گفت و اعلام کرد که در سال گذشته، با کمک ۱۱ شرکت دانش‌بنیان مورد بحث دادرسی الکترونیکی، احراز هویت برخط، توسعه الکترونیکی و… توسعه پیدا کرده است.

ارائه API به استارتاپ‌ها برای رشد خدمات الکترونیکی قوه قضاییه

سال 1399 عیسی‌ زارع‌پور، رئیس وقت مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه، اعلام کرد که به‌منظور هوشمندسازی قوه قضاییه انجام شده است که شامل بیش از 50 اقدام و راه‌اندازی بیش از 30 سامانه جدید بود، موجب کاهش مراجعات حضور مردم، شفاف‌سازی بیشتر، می‌شود. افزایش سرعت‌های قضایی و افزایش رضایتمندی مردم و مراجع قضایی شده است. اما آیا این تغییرات و تحولات فناورانه در قوه قضائیه چه تأثیری بر روی کسب و کارها ازجمله کسب وکارهای آنلاین و نوپا گذاشته شده است؟

در آن زمان، توضیحات عیسی زارعپور، این تغییرات درکنار مزیت‌هایی برای مردم، پیام‌های مثبت هم برای کسب‌وکارهای نوپا به‌دنبال است. حبههار ارهارخور ، اشمیته هامچهههههههههههههههههههههههههههههههههههههههههههههههههههههههههه

درمقابل، کسب‌وکارهای استارتاپی و وکلای حقوقی دیدگاه کاملاً متفاوت دارند. به‌اعتقاد این گروه، خدمات الکترونیکی قوه‌قوه قضاییه در کاهش رفت‌وآمد مردم به این قوه کمک کند و به انجام برخی امور سرعت ببخشد. اما درمقابل این تغییر و تحولات ایجاد شده به‌کمک فناوری در قوه قضاییه نفعی برای کسب‌وکارهای نوپا یا آنلاین نیست. بااین‌حال، رئیس جدید مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه این دیدگاه را قبول ندارد. کاظمی‌فرد در پاسخ به زومیت در مورد اینکه «کسب‌وکارهای آنلاین از فرآیند پردازش هوشمنده‌ها را نمی‌توان ساخت؟» گفت:

سرویس‌های لازم را به عموم مردم و کسب‌وکارهای آنلاین می‌دهند تا پرونده‌های آن‌ها با سرعت بیشتری ادامه یابد. مشتاقیم کسانی هستند که به فرآیندهای ما معترض هستند، به ما معرفی شوند و ببینیم چه نیازهایی دارند. چون سرویس‌هایی که الان در قوه قضاییه می‌دهیم، معمولاً استفاده می‌کنند.

کاظمی‌فرد به توسعه رابطه قوه قضاییه با شرکت‌های استارتاپی اشاره کرد و توضیح داد:

بحث دیگری که وجود دارد، این است که چگونه می‌توانیم شرکت‌های دانش‌بنیان را با تولید محصولات قضایی درگیر کنیم. یکی از کارهایی که می‌خواهیم انجام دهند، این است که از API سرویس‌های خدمات الکترونیک قضایی را در اختیار کسب‌وکارهای آنلاین بگذاریم. یعنی به‌صورت عمومی زیرساخت نرم‌افزاری خود را دراختیار این کسب‌وکارها بگذارید تا آن‌ها ابزارهای الکترونیکی موردنیاز را توسعه دهند.

او امیدواری کرد که تا نیمه دوم سال، در محیطی قرار دارد که به نام «سند باکس» می‌شود، API برخی از سرویس‌های الکترونیکی قوه قضاییه به‌صورت عمومی دراختیار شرکت‌های دانش‌بنیان قرار دارند تا این گروه ابزارهای الکترونیکی آن‌ها را تولید کنند.

به‌باور کاظمی‌فرد، این کار یکی از نوآوران‌ترین و متحول‌ترین کاری است که مجموعه‌های حاکمیتی می‌توانند برای ویژگی‌های خاصی انجام دهند. همچنین، کاظمی‌فرد کرد که قوه قضاییه برنامه‌ای تا پایان سال دارد، با بیش از ۲۰ شرکت دانش‌بنیان برای هوشمندسازی خدمات خود به‌طور جدی همکاری کند.

تجمیع خدمات الکترونیکی قوه قضاییه

درحال‌حاضر، قوه قضاییه نزدیک به ۳۰ سامانه ارائه خدمات الکترونیکی خود را در اختیار کاربران گذاشته است. سامانه‌هایی که بیشتر مواقع یا ناشناخته می‌شوند یا بیشتر باعث سردرگمی کاربران می‌شوند. کاظمی‌فرد در پاسخ به این پرسش که «آیا قوه قضاییه تصمیم نگرفته است این سامانه‌ها را تجمیع کند؟» گفت:

تا یک هفته دیگر، پنجره واحد هوشمند قوه قضاییه راه‌اندازی می‌شود تا مردم از یک نقطه به تمام خدمات الکترونیکی قوه قضاییه دسترسی داشته باشند. درحال‌حاضر، ۲۰ خدمت قوه قضاییه روی این پنجره واحد قرار گرفته است و بعد از یک هفته قوه قضاییه، به‌تدریج به خدمات این پنجره واحد اضافه می‌شود.

کاظمی‌فرد می‌کند که آن‌ها پنجره واحد هوشمند را با این نیت راه‌اندازی کرده‌اند که از سردرگمی مردم با وجود سامانه‌های قوه قضاییه جلوگیری می‌کند. به‌گفته او، طبق برنامه قرار بود که هر دستگاه دولتی و حاکمیتی پنجره واحد هوشمند خود را تا شهریورماه راه‌اندازی کند. او می‌کند که پنجره واحد هوشمند قوه قضاییه از نظر فنی و زیرساختی آماده شده و تا شهریورماه نیز خدماتی را روی این پنجره افزایش خواهد داد.

کاظمی‌فرد در پاسخ به این پرسش که «ارتباط قوه قضاییه با دستگاه‌های دولتی دیگر به چه شیوه‌ای است؟»، گفت:

تیرماه شروع به ارتباط‌گرفتن با وزارت ارتباطات و پنجره واحد دولت شد. ارتباطات فنی شکل گرفته و تبادل سرویس‌های لازم را شروع کرده‌ایم.

همچنین به‌گفته‌ها، ازطریق سامانه تبادل اطلاعات ملی (NIX) در سال گذشته قوه قضاییه او را با دستگاه‌های مختلف به ۱۷۸ میلیون تراکنش تبدیل می‌کند.

دادرسی آنلاین ادامه دارد

یکی از آثار مثبت بخش در ایران، سرعت‌یابی به الکترونیکی‌شدن بسیاری از فرآیندها بود. ازجمله این فرآیندها که در دوران تحصیل در قوه قضاییه به‌سمت الکترونیکی‌شدن پیش رفت، دادگاه‌های آنلاین بود. حال با فروکردن نسبی، این سوال پیش می‌آید که «آیا قوه قضاییه جلوی اجرای این فرآیند را می‌گیرد که به مقام‌ها این قوه موفقیت‌آمیز بوده، خواهد گرفت یا خیر؟» کاظمی‌فرد در جواب این سوال گفت:

بعد از رفتن دادرسی الکترونیکی نخواهد شد. در همین دو ماه سال که کاهش یافت و زندگی‌ها معمولاً به روال عادی خود بازگشت، میزان دادرسی الکترونیکی درمقایسه‌با دو ماه ابتدایی سال گذشته ۹۰ درصد افزایش یافت و این نشان‌دهنده اقبال قضائی و مردم و رضایت آن‌ها از برگزاری این نوع دادرسی‌ها است.

به‌گفته او، جلسات دادرسی به‌صورت الکترونیکی مخصوصاً برای شرایطی که در یک شهر به‌صورت صورت‌بندی در یک شهر، بسیار موفقیت آمیز بوده است، برگزار می‌شود. کاظمی‌فرد می‌کند که این روش باعث کاهش هزینه‌ها و زمان می‌شود. به‌همین‌دلیل، به‌شدت موردعلاقه طرفین دادرسی است. کاظمی‌فرد در ادامه با اشاره به روش موفقیت آمیز استفاده از پابند الکترونیکی گفت:

در سال ۱۴۰۰، حدود ۶ هزار و ۹۰۰ نفر از زندانیان ما از پابند الکترونیکی استفاده کرده اند. درمجموع، زمانی که امکان استفاده از این خدمت برای زندانیان فراهم می‌شود، بیش از 110 هزار نفر را مورد استفاده قرار می‌دهند و می‌خواهند از این ابزار استفاده کنند. این امکان بسیار خوب و مفید برای کاهش جمعیت کیفری زندان‌ها بوده است.

کاظمی‌فرد درآدامه نشست خبری خود اعلام کرد که در ۱۵ استان کشور در خدمات الکترونیکی قضایی امکان ملاقات خانواده‌ای با زندانی است که این کار جدید است. به‌باور او، این روش برای زمانی بسیار مفید است که خانواده و زندانی در دو شهر متفاوت هستند. او می‌کند که خانواده‌ها با مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیکی قضایی می‌توانند ساعت و روز ملاقات با زندانی خود را مشخص کنند.

شکایتی علیه عاملان هک سازمان زندان‌ها ثبت نشده است

تابستان سال گذشته، یکی از حملات سایبری به زیرساخت‌های قوه قضاییه اتفاق افتاد و براثر آن تمام شبکه دوربین‌های مداربسته زندان اوین هک شد. در آن زمان، ابراهیم رضایی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، در تذکری موضوع انتشار تصاویر از زندان اوین را مایه تأسف دانسته بود. نماینده دشتستان در مجلس ایران با دفاع از قوه قضائیه گفته بود:

انتشار این تصاویر در روزهای اخیر دست‌مایه‌های برای حمله به دستگاه قضایی و کارمندان شریف آن را منتشر کرده است. این در حالی است که خلاف چند مأمور را به بدنه دستگاه خدام تسری داد که در این سال‌ها با فساد قاطعانه برخورد کرده است.

یک سال بعد از این اتفاق، رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه درباره ارائه جزئیات بیشتر در مورد این اتفاق و اینکه آیا شکایتی علیه بنیان این اتفاق افتاده است، گفت:

چون موضوع بسیار فنی است، نمی‌توانم دقیقاً این اتفاق را در این جلسه اعلام کنم. درزمینه شکایت نیز، کارهایی را با امور بین الملل انجام داده‌ایم؛ ولی به شکایت ختم نشده است. در کشور با جنگ سایبری عظیمی روبه‌رو هستیم و سازمان زندان‌ها نمونه‌هایی از این اتفاقات است.

کاظمی‌فرد شکست درحال‌حاضر کاری که انجام داده‌اند، این است که با کمک نیروهای درون قوه منافذ موجود در بخش‌های مختلف را شناسایی کرده و مانع اتفاق‌های مشابه می‌شوند. وی در پاسخ به اینکه «هک دوربین سازمان زندان‌ها از چه منبعی اتفاق افتاده است؟»، اعلام کرد که حمله از کجا نگرفته است، نمی‌تواند اعلام کند. همچنین، او در پاسخ به پرسشی درباره اینکه «قوه قضاییه چگونه از امنیت داده‌های خود محافظت می‌کند؟»، گفت:

امنیت اطلاعات فرآیندی است که به‌صورت روزآمد روی آن کار می‌کنیم. شرکت را داریم که فقط کارشان تست‌های نفود روی شبکه‌های ما است. را می‌توان آزمایش کرد که امکان نفوذ در آن‌ها وجود نداشته باشد. داده‌ها رمزنگاری می‌شوند.

به‌گفته او، تمام اصول اولیه برای حفظ محرمانگی در بخش‌های مختلف قوه به‌کار گرفته می‌شود و سطح دسترسی نیز وجود دارد که در کمیته‌ای به نام «کمیته تشخیص» به‌صورت ماهانه این سطح دسترسی بررسی و در مورد اختصاص به افراد در تصمیم‌گیری می‌شود.

وضعیت ممنوع الخروجی ها و مجرمان متواری

درادامه این نشست خبری، کاظمی‌فرد درباره وضعیت اطلاع‌رسانی به ممنوع‌الخروجی‌ها و مجرمان متواری نیز توضیحاتی ارائه داد. به‌اعتقاد او، اتفاق خوبی است که با دستور رئیس قوه قضاییه افتاد، این بود که هر ممنوع‌الخروجی که قوه قضاییه مشخص می‌کند، برایش پیامک ارسال شود. او اعلام کرد در همین زمینه آن‌ها برنامه‌هایی دارند که تا پایان سال در پنجره واحد هوشمند امکان استعلام ممنوع‌الخروجی را فراهم کنند.

همچنین، کاظمی‌فرد در توضیح اینکه «در موارد اطلاع‌رسانی به ممنوع‌الخروج‌ها به‌درستی صورت نمی‌گیرد»، اعلام کرد این موارد مربوط به پرونده‌های محرمانه است که تصمیم‌گیری در خصوص آن برعهده قاضی پرونده است. او درباره سامانه استعلام مجرمان متواری و محکومان مالی هم گفت:

سامانه مدیریت‌های مالی راه‌اندازی شده است که بانک مرکزی در حال اتصال به این سامانه است. درکنار این سامانه بانک مجرمان متواری هم وجود دارد که دراختیار مؤسسات مالی و بانکی قرار خواهد گرفت.

کاظمی‌فرد در پایان اعلام کرد که اگر مردم انتقاد و اعتراضی به فرآیند دادرسی یا گزارشی به دستگاه قضا دارند، می‌توانند ازطریق «سامانه سامع» با قوه قضاییه ارتباط برقرار کنند. به‌گفته او، کل فرآیند ثبت شکایت و انتقاد کاملاً الکترونیکی است.

اگر دوست داشتی امتیاز دادن یادت نره!