فضاپیمای اسیریس رکس ناسا در اکتبر ۲۰۲۰ (مهر و آبان ۱۳۹۹) روی سطح سیارک بنو (Bennu) فرود آمد تا نمونه‌های پراهمیت از این سیارک را جمع کند و به زمین برگرداند. بااین‌حال آن‌طور که اسپیس‌دات‌کام می‌نویسد، این فضاپیما به فرود آمد روی بنو رویدادی شبیه به یک سطح روی این سیارک رقم زد که انتظار آن را نداشت. پژوهشگران ناسا به‌تازگی در دو مقاله‌ی علمی مأموریت نمونه‌برداری از سیارک بنو را اعلام کردند.

این مأموریت به یافته‌های تعجب‌برانگیزی درباره ماهیت بنو منتهی شد و نتایجی از آن به غیر از جذاب بودن آن به دست آمد، داده‌های علمی علمی نیز دردسترس قرار گرفتند. دانشمندان می‌گویند در صورتی که سیارک 500 متری بنو تهدیدی برای کره‌ای زمین باشد، به‌لطف‌های مأموریت‌های اخیر می‌توان به روشی مناسب، مأموریت دیگری برای بردن بنو یا انحراف مسیر آن طراحی کرد. هر چند ناسا احتمال برخورد با زمین را بین سالهای 2175 و 2199 یک در 2700 تخمین می‌زند، می‌تواند یکی از خطرناک‌ترین سیک‌های ساخته‌شده ایجاد شود.

دانته لورتاسیاره‌شناس دانشگاه آریزونا و محقق اصلی اسیریس رکس در گفت‌وگو با اسپیس‌دات‌کام گفت: «ما انتظار داشتیم که سطح بسیار آسان و سختی داشته باشد و فرود اسیریس رکس مشابه فرود روی یک توده‌ی شن کمی گردوغبار به کند و چند ذره سنگ کوچک به بالا باشد. بپرند.»

اما آنطور که لورتا توضیح می دهد، تصاویر دریافتی از فضاپیما نشان می دهد که سطح بنو با آنچه انتظار می رود، بسیار متفاوت بود. «بااین‌حال وقتی تصاویر را بعد از این واقعه برگرداندیم حیرت‌زده شدیم. در تصاویر دیواره های غولآسا از ذرات کوچک را دیدیم که به هوا پرتاب شدند. برای اپراتورهای فضاپیما، این اتفاق واقعا ترسناک بود.»

نتایج حاصل از فرود فضاپیمای اسیریس رکس روی سیارک بنو به فضای غیرمنتظره بود که دانته لورتا، نویسنده ارشد یکی از دو مقاله جدید، درخواست فضاپیما را دوباره از آن ناحیه کرد تا مشخص شود که چه اتفاقی رخ داده است. ۶ ماه پس از جمع آوری نمونه، در آوریل ۲۰۲۱ پژوهشگران ناسا نگاه اجمالی دیگری به محل فرود اسیریس رکس انداختند.

تماشا در آپارات | تماشا در یوتیوب

وقتی فضاپیما برای اولین بار به بنو رسید، محل فرود با نام نایتینگیل در داخل دهانه‌ای برخوردی به پهنای ۲۰ متر داشت. پس از فرود اسیریس رکس، ناسا متوجه شد که در نایتین‌گیل یک سوراخ ۸ متری جدید ایجاد شده است. همچنین تصاویری که در جابه‌جا و تخته‌سنگ‌های پراکنده در منطقه‌ای به نمایش درآمده‌اند.

شکاف ایجاد شده بر اثر برخورد اسیریس رکس به طرز اعجاب‌آوری بزرگ است. محققان انتظار دارند این شکاف تقریباً هم‌اندازه با قطر ابزار جمع‌آوری نمونه روی فضایپیما باشد (۳۰ سانتی‌متر)، اما نتیجه چیز دیگری بود. لورتا می‌گوید: «از دیدن این واقعه متحیر شدیم. به وضوح دیدیم که هیچ مقاومتی در سطح سیارک وجود ندارد. سطح سیارک نرم بود و مثل ماده‌ای مایع، جاری شد.»

کاوشگر ناسا با فرود روی بنو چاله‌ای به عمق ۷۰ سانتی‌متر در این سیارک ایجاد کرد و به موادی تازه رسید که سطح سیارک درمعرض پرتوهای کیهانی و بادهای خورشیدی قرار نگرفت و دست‌نخورده باقی ماندند. تحقیقات پس از بازدید از بنو ثانویه و داده‌های جمع‌آوری شده است که چگالی سطح سیارک را حدود 500 تا 700 متر بر متر مکعب بوده است. درمقایسه، یک سنگ معمولی در زمین دارای چگالی حدوداً ۶ برابر بیشتر است (تقریباً ۳/۰۰۰ هزار متر مکعب). مطالعه‌های دیگری که به اندازه‌گیری نیروهای وارد شده به فضاپیمای ناسا در هنگام برخورد با سطح انجام شده است، این اعداد را بررسی کرده است.

پرتاب ذرات خاک سیارک بنو بننو به فضا

ذرات پرتاب‌شده از سطح سیارک بنو به فضا.

کوین والشزمین شناس در مؤسسه تحقیقات جنوب غربی در کلرادو و نویسنده ارشد مطالعه دوم، در مصاحبه با اسپیس داتکام می‌گوید: «تخته‌سنگ‌های موجود بر سطح سیارک بسیار متخلخل هستند و فضای خالی بسیاری از آن‌ها وجود دارد. ما انتظار داشتیم که ریز به تخته‌سنگ‌های بزرگ بچسبند، فضای خالی را پر کنند و در نقش چسب ظاهر شوند تا استحکام کلی افزایش پیدا کند. اگر چنین شرایطی در بنو حاکم بود، سطح این سیارک مقاومت دربرابر فضاپیما می‌داد. اما چنین شرایطی در بنو نمی‌شود.»

ماهیت نرم بنو ممکن است مأموریت‌های احتمالی در آینده برای از بین بردن این سیارک را پیچیده کند. از پژوهشگران می‌گویند که احتمال دارد این سیارک در آینده به زمین برخورد کند و به‌همین‌دلیل لازم است که برای جلوگیری از این اتفاق از همین حالا ممکن است جلوگیری شود. این سیارک که 500 متر قطر دارد در برابر زمین می‌تواند یک قره را نابود کند.

به‌علاوه می‌گویند که احتمالاً بیشتر از سیارک‌ها ساختاری مشابه با بنو دارند و اساسا توده‌های شامل، شن و خاک هستند که توسط نیروهای گرانشی ضعیف در کنار هم قرار گرفته‌اند. مأموریت نمونه‌برداری از بنو نشان داد که پیش‌بینی نحوه‌ی واکنش چنین توده‌ای به احتمال زیاد غیرممکن است.

والش می‌گوید: «فرود اسیریس رکس اولین نمونه از وارد کردن فشار به سطح بنو بود. اگر واقعاً می‌خواهم اجرا کنم آسمانی مانند بنو را از آنها منحرف کنیم باید اطلاعاتی درباره سطح آن‌ها داشته باشیم تا مطمئن شویم که این سیارک‌ها را جذب نمی‌کند.»

مقالات مرتبط:

لورتا در ادامه گفت مواد زیرین بنو در مقایسه با سطوح نسبتاً آبی‌رنگ این سیارک، بیشتر متمایل به رنگ قرمز بودند. این موضوع می‌تواند نشان دهد که پرتوهای کیهانی و سایر شرایط حاکم بر فضای سنگ‌های فضایی سطح فرسایش را می‌دهند. رنگ‌های مایل به قرمز نشان می‌دهند که مولکول‌های آلی مانند هیدروکربن‌ها احتمالاً در داخل سیارک دارند. این موضوع به‌شدت موردتوجه پژوهشگرانی است که در تلاش برای درک منشأ حیات روی کره‌ای زمین هستند.

دانش‌آموز برای آزمایش روی نمونه‌های جمع‌آوری شده از بنو باید تا سپتامبر ۲۰۲۳ (شهریور و مهر ۱۴۰۲) منتظر بمانند تا فضای اسیریس رکس به زمین برگردد. اسیریس رکس در جریان مأموریت خود حدوداً 250 گرم از خاک بنو را جمع آوری کند که کمتر از حد انتظار تصور است. اما چهار برابر بیشتر از مقدار خاکی است که برای انجام آزمایش‌های تخصصی به آن نیاز دارند.

مأموریت اسیریس رکس اخیراً تمدید شده و می‌گویند این فضاپیما پس از تحویل نمونه‌ای به زمین در سال ۲۰۲۳، به سمت سیارک آپوفیس می‌رود. پیش‌بینی می‌شود که فضای ناسا در سال ۲۰۲۹ از این سیارک بازدید کند.

نتایج دو مطالعه در قالب دو مقاله مجزا در مجله علمی و مجله Science Advances منتشر شده است.

اگر دوست داشتی امتیاز دادن یادت نره!