تمرین و مشارکت در بحث     مختص کاربر ویژه     مدیریت رسانه    

اهداف و انتظارات آموزشی متمم در این درس

کد درس: ۳۲۹۴۳۲

آیا پیش آمده که تکه‌های برنامه‌های تلویزیونی را در اینستاگرام (و نه تلویزیون) ببینید؟ آیا پیش آمده که توییت یک هنرمند را در تلویزیون (و نه توییتر) بشنوید؟ آیا شده که کنسرت مورد علاقه‌تان را در یوتیوب یا آپارات (و نه در سالن اجرا) تماشا کنید؟ آیا شده که داستان یک فیلم مستند را در کتاب خوانده باشید؟

به این شکل از نزدیک شدن رسانه‌ها به یکدیگر یا مخلوط شدن آن‌ها با هم می‌گویند: همگرایی رسانه ها یا Media Convergence. در این درس قرار است دربارهٔ این مفهوم حرف بزنیم.

از دوستان متممی انتظار می‌رود پس از مطالعهٔ این درس بتوانند

  • مفهوم همگرایی رسانه ای یا همگرایی رسانه ها را توضیح دهند.
  • توضیح دهند که مهم‌ترین موتور محرک مگرایی رسانه ها چیست.
  • حوزه‌های اصلی همگرایی رسانه ای را نام ببرند و برای هر حوزه مثال بزنند.

فشار ذهنی هنگام مطالعه

نیاز به مشارکت شما

کسب و کار

زندگی

همگرایی رسانه ای

فرض کنید در جمع دوستان‌تان نشسته‌اید و صحبت به یک برنامهٔ تلویزیونی کشیده می‌شود. کارشناس برنامه حرف‌هایی زده که شما با آن‌ها مخالفید. یا برعکس، نکاتی مطرح کرده که شما هم آن را می‌پسندید، اما انتظار نداشتید در تلویزیون مطرح شود. با دوستان خود بحث می‌کنید و نظرات مخالف و موافق مطرح می‌شود.

تا این‌جای داستان همه چیز عادی است. نکتهٔ غیرعادی این است که ممکن است هیچ‌یک از افرادی که در جمع حاضرند، این برنامهٔ تلویزیونی را در تلویزیون ندیده باشند! یکی در سایت خوانده. دیگری در شبکه‌های اجتماعی قسمتی از آن را دیده. و خودتان هم فایل صوتی گفتگو را با واتس‌اپ دریافت کرده‌ و گوش داده‌اید.

در سال‌های اخیر حتی معنی افعال هم عوض شده است. مثلاً به دوست خود می‌گویید: «دیدی عادل فردوسی‌پور چه گفت؟» او هم می‌گوید: «آره. حرفش برایم جالب بود» و گفتگو ادامه پیدا می‌کند. چند دهه قبل، همین کلمهٔ «دیدی؟» به این معنا بود که شما باید چهره به چهره عادل فردوسی‌پور را دیده باشید تا پای برنامه‌اش در تلویزیون نشسته باشید. در دوران جدید، این «دیدی؟» و «دیدم» می‌توانند معنا‌های متنوعی داشته باشند:

  • حرف‌های او را در توییتر خواندم
  • کلیپ را حرف‌هایش در اینستاگرام دیدم
  • پای تلویزیون نشسته بودم و حرف‌هایش را گوش می‌دادم
  • یک دوست، متن حرف‌هایش را برایم ایمیل کرد
  • در قالب یک پیام در واتس‌اپ خواندم
  • یک سایت خبری حرف‌ها را نقل کرده و تحلیل کرده بود
  • در یک پادکست بخش‌هایی از حرف‌هایش پخش یا نقل شد

نه برای شما و نه برای طرف مقابل، مهم نیست که فعلاً فعل «دیدن» اتفاق افتاده باشد. منظور شما این است که «محتوای حرف‌های فردوسی‌پور به تو رسیده؟» و دوست‌تان هم دقیقاً به همین سوال پاسخ می‌دهد.

این تغییر نگرش، یکی از نتایج همگرایی همگرایی رسانه‌ها است.

تعریف همگرایی رسانه ها

جیمز پاتر در کتاب سواد رسانه ای خود همگرایی رسانه‌ها را چنین تعریف می‌کند:

همگرایی رسانه‌ها یعنی
درهم‌آمیخته‌ شدن کانال‌های ارتباطی که پیش از این از هم جدا بودند،
و کمرنگ شدن تدریجی مرزهایی که آن‌ها را از هم متمایز می‌کرد.

جوژف تورو هم در کتاب «رسانه در دنیای امروز» همگرایی رسانه ای را چنین تعریف می‌کند (+):

همگرایی رسانه‌ای به این معناست که
محصولی که معمولاً برای ارائه در یک رسانهٔ خاص آماده می‌شده
در انواع رسانه‌های دیگر هم عرضه شود.

مثال برای همگرایی رسانه

با توجه به داستان‌های ابتدای درس، مثال زدن برای همگرایی رسانه دشوار نیست. با این حال، چند مورد از ویژگی‌های رسانه در دوران ماقبل همگرایی را با هم مرور می‌کنیم تا درک بهتری از ماهیت همگرایی رسانه ای داشته باشیم:

چند پرسش دربارهٔ همگرایی رسانه‌ها

در این درس، همگرایی رسانه‌ای را تعریف کردیم و گفتیم که چرا این روند در سال‌های اخیر شدت گرفته است. هم‌چنین از حوزه‌های اصلی همگرایی حرف زدیم. در این‌جا بحث‌مان به تعریف اولیه محدود بود. اما سوال‌ها و موضوعات دیگری وجود دارد که باید جداگانه به آن‌ها پرداخته شود و فرصت خوبی است که شما هم کمی به آن‌ها فکر کنید:

یک شرکت در حوزهٔ رسانه چگونه باید خود را با روند همگرایی همراه کند؟

کسب و کارهایی که کارشان رسانه نیست، اما از رسانه استفاده می‌کنند، چگونه از همگرایی تأثیر می‌پذیرند؟ آن را باید در کجای استراتژی خود بگنجانند؟

فعالان رسانه‌های بزرگ، برندهٔ این روند هستند یا بازندهٔ آن؟ رسانه‌های غیرحرفه‌ای و کوچک چطور؟

آیا همگرایی رسانه برای جامعه یک اتفاق خوب است؟ برای دولت‌ها چطور؟

آیا می‌توان این همگرایی را جهت داد و مدیریت کرد؟‌ یا صرفاً می‌توانید تماشاگر آن باشیم و بکوشیم از آن بیشترین بهره را ببریم؟ دولت‌ها باید با این روند چگونه مواجه شوند؟ آیا باید برایش سیاست‌گذاری کنند؟ آیا باید این روند را تقویت کنند؟ یا اساساً بهتر است کنار بنشینند و اجازه بدهند رسانه مسیر تکامل خود را طی کند؟

      شما تاکنون در این بحث مشارکت نداشته‌اید.  

     برخی از دوستان متممی که به این درس علاقه مندند:     ، ، ، ،

ترتیبی که متمم برای خواندن مطالب سری مدیریت رسانه به شما پیشنهاد می‌کند:

چند مطلب پیشنهادی از متمم:

سری مطالب حوزه مدیریت رسانه

منبع