دیپلمات‌هایی که در سال ۲۰۱۶ در ایالات متحده آمریکا در هاوانا، پایتخت کوبا، مشغول به کار بودند، از عوارض ناشناخته‌ای خبر داشتند که نه‌تنها باعث افزایش شدید می‌شدند. آسیب‌دیدگی‌های ماندگاری نیز در بیماران باقی می‌گذاشته است. به‌نقل از خبرگزاری گرانج، افراد مبتلا به این بیمای مرموز ازجمله برخی از افسران سیا (سازمان اطلاعات مرکزی) که زیر پرچم دیپلمات‌ها در کوبا کار می‌کردند، حس فشار شدید در سر را توصیف کردند. برخی نیز می‌گویند که صدای بلندی شبیه به آواز زَنجِره (جیرجیرک) را در تمام مدت حتی در خانه می‌شنیدند.

این بیماری عجیب و غریب به «سندرم هاوانا» شهرت پیدا کرد و نه‌تنها کارمندان و دیپلمات‌های آمریکایی در هاوانا، بلکه بیشتر از دیپلمات‌ها در سایر نقاط جهان بعد از آن، علائم مشابهی را تجربه کردند. در ابتدا، این احتمال وجود دارد که ممکن است کارمندها و دیپلمات‌های آمریکایی هدف یک سلاح صوتی قرار گیرند و بعداً احتمالات تازه‌ای از جمله سلاح‌های مایکروویو نیز به این بیماری ناشناخته شود.

بیمار صفر

اولین نفری که به این بیماری مرموز شده بود، یکی از مأموران سیا بود که باید روز ۳۰ دسامبر ۲۰۱۶ به مرکز بهداشت سفارت آمریکا در هاوانا مراجعه کند. او اولین فرد بود که سندرم هاوانا در او تشخیص داده می‌شد. این مأمور حتی زمانیکه در خانه بود، دچار اصوات و فشارهای غیرعادی بود. به‌تدریج سردرد و گیجی جای علائم اولیه را گرفتند.

ساختمان سفارت ایالات متحده آمریکا در هاوانا، پایتخت کوباساختمان سفارت ایالات متحده آمریکا در هاوانا، پایتخت کوبا

موضوعی که باعث نگرانی مقام‌های آمریکایی شد، این بود که این مأمور و جاسوس کارکشته از زمان ورود به سفارت شدیداً زیر نظر مأموران سازمان‌های اطلاعاتی کوبا بود. مأموران کوبایی به‌خوبی می‌دانند اکثر مقامات و سایر دیپلمات‌های آمریکایی ازجمله ویکی هیدلستون که از سال ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۲ در آن جا برای وزارت امورخارجه کار می‌کرد، در کجا زندگی می‌کردند. هیدلستون بعدها در کتاب زندگینامه‌ی خود عنوان کرد که محل زندگی او به‌طرز مرموزی در احاطه‌ی ۳ عمارت خالی بوده است. او نوشت:

یکی از این عمارت ها محل فیلمبرداری سریال بود که از شبکه تلویزیونی ملی کوبا پخش شد. دو ساختمان دیگر نیز موقعیت مکانی و مملو از دستگاه‌های شنود و دوربین‌های مداربسته بودند که همگی بلاستثنا در محل اقامتم تنظیم شده بودند.

در سازمان‌های اطلاعاتی می‌شد به مأموران و جاسوسان آمریکایی حمله کرد

همان مأمور باردیگر با این پدیده اسرارآمیز روبه‌رو شد. چند ماه بعد، دو مأمور دیگر سیا نیز با این بیماری درگیر شدند. درون سازمان‌های اطلاعاتی این نگرانی وجود دارد که ممکن است به ماموران و جاسوسان آمریکایی حمله شود.

خصوصیات موارد سندرم هاوانا

گزارش‌ها از علائم بیماری‌های مرموز و حس فشار شدید افزایش پیدا کرد و بعداً پزشکان متوجه خصوصیات مشترک در این موارد شدند. حمله‌ها از سال ۲۰۱۶ شروع شدند و تا اوت ۲۰۱۷ نیز ۲۴ کارمند سفارت آمریکا علائم مشابهی را گزارش کردند.

هرکدام از موارد «پدیده‌های شنیداری یا حسی» گزارش‌شده ظاهراً از جهت مشخص می‌آمدند و هرکدام از آن‌ها بین ۲۰ تا ۳۰ دقیقه طول می‌کشیدند. برخی از افراد شبیه حسی به تکان‌های شدیدی را توصیف کردند که فرد هنگام رانندگی با پنجره‌ای باز تجربه می‌کند. بیشتر اوقات افراد صدمه‌دیده یا در هتل یا در منزل خود بودند. عجیب اینکه هیچکس دیگری در خانه یا هتل این حس ها را تجربه نکرد.

بعد از حادثه اول، علائم دیگری نیز در هفته های بعدی پیدا کردند. ازجمله‌ای این مشکلات در حفظ سلامت و خواب، اختلالات حسی از بینایی و شنوایی و مشکلات شناختی و سردرد بودند. با‌‌‌توجه‌‌‌به اینکه شیوع با علائمی مانند صدای زنگ در گوش و گیجی و منگی بود، بسیاری از پزشکان حدس می‌زدند آنچه این افراد تجربه می‌کنند، ممکن است از آسیب‌دیدگی گوش داخلی نشئت گرفته باشد. گفتنی است پزشکانی که در مرکز بهداشتی سفارت کار می‌کردند، تجهیزات لازم برای درمان بیماری‌هایی از این دست را نداشتند. از این رو، بیماران به آمریکا اعزام شدند تا در آن جا معالجه شوند.

تحقیقات برای کشف علت بیماری مرموز شروع می شود

مقام‌های آمریکایی انگشت شمار را به‌سوی کوبایی‌ها بردند. تصور می‌شد که این مشکلات ممکن است از انواع سلاح‌های صوتی یا عوارض جانبی برخی از دستگاه‌های شنود باشد. بااین‌حال، مقام‌های کوبایی حتی شخص فیدل کاسترو، در این رابطه را رد کردند و حتی به دولت آمریکا پیشنهاد همکاری برای حل معما دادند. این باعث شد تا سوء‌ظن‌ها متوجه روس‌ها شوند.

سردرد و گیجی موارد سندرم هاوانا با صداها و فشارهای غیرعادی شروع و به‌تدریج سردرد و گیجی نیز به آن اضافه می‌شود.

رِکس تیلرسونوزیر امورخارجه ایالات متحده آمریکا، این حوادث را «حمله‌های عمدی» دانست و حتی خواستار بازگرداندن دیپلمات‌های آمریکایی به کشور شد. بااین‌حال، تقریباً در همان زمان اف‌بی‌آی (FBI) تحقیق درباره این پدیده‌های مرموز بود. یافته‌های اداره‌ی تحقیقات فدرال این نگرانی را به‌وجود آورده بود که ممکن است مشکلات یاد شده در ربطی به حمله‌های صوتی وجود نداشته باشد.

تحقیقات اف‌بی‌آی در سال ۲۰۱۸ تکمیل شد. اما همچنان تا مدتی کاملاً محرمانه باقی مانده. با خارج شدن این اسناد از حالت محرمانه در سال 2021، نسخه‌ای از گزارش تحقیق اف‌بی‌آی دراختیار خبرگزاری بازفید نیوز قرار گرفت. در این گزارش احتمالی باورنکردنی در نظر گرفته شده بود. به نظر می‌رسید نه حمله‌های صوتی یا مایکروویو، اما شاید آواز جیرجیرک‌ها باعث بروز سندرم مرموز هواان شده باشد.

آیا تمام این ماجراها زیر سر جیرجیرک‌ها بودند؟

البته در هیچ بخشی از گزارش محرمانه‌ای در سال ۲۰۱۸ گفته نشده است که جیرجیرک‌ها دلیل سندرم هاوانا بوده‌اند، از این حشرات یکی از دلایل احتمالی یاد شده است. این گزارش را شرکت جیسون (JASON) تهیه کرده بود. شرکت یاد شده از زمان جنگ سرد مسائل امنیت ملی ایالات متحده آمریکا را می‌کند. در گزارش شرکت جیسون، آمده بود که علت ۸ مورد از ۲۱ حادثه اول احتمالاً (به‌جای گمانه‌زنی‌هایی مانند مایکروویو و اشعه‌های فراصوتی هستند) حشرات بوده‌اند.

در بخشی از گزارش میخوانیم:

هیچ منبعی از انرژی (نه رادیویی و مایکروویو و صوتی) نمی‌تواند هم‌زمان‌های صوتی و تصویری را ضبط کند و در همان حال، اثرات منفی روی سلامتی بگذارد. باورها صداهای ضبط شده به جايی هستند كه منشأ الكترونیكی داشته باشند، احتمالاً از عوامل مکانیکی یا زیست‌شناسی هستند. محتمل‌ترین منبع حشرهای موسوم به جیرجیرک دُمکوتاه هندی است.

خصوصیات صداهای ضبط شده که گمان می‌رود علل علائم گزارش می‌شوند، مشابه اصواتی هستند که جیرجیرک‌های هندی تولید می‌کنند. مونتیالگره زاپاتااستاد زیست‌شناسی از دانشگاه لینکلن، اوکلند کالیفرنیا، درباره این موضوع گفت:

صدای این حشره بومی کارائیب حدود ۷ کیلوهرتز است که فرکانس به‌طور‌غیرعادی بلندی است. این صدا در گوش انسان حس یک نُت تریل تیز و همیشگی را دارد.

بررسی‌های بعدی چه می‌گویند؟

با وجود تحقیقات بسیاری که درباره بیماری مرموز کارمندان سفارت آمریکا در هاوانا انجام شده است، دلیل آن هیچ‌وقت به‌طور غیرقانونی شناسایی نشده است. شاید رازآلودتر اینکه کوبا، تنها مکانی نیست که مواردی از این پدیده مرموز در آن گزارش شده است. در سال ۲۰۲۱، دست‌کم ۱۳۰ نفر از جهان به سندرم هاوانا یا موارد مشابه آن مبتلا شدند. موارد سندرم هاوانا در چین و بخش‌هایی از آسیا و اروپا گزارش شدند. در همین سال، گزارش‌هایی از کارمندان سفارت آمریکا در کشور کلمبیا منتشر شد.

مقاله مرتبط:

نهایتاً جون بایدرئیس جمهور ایالات متحده آمریکا امسال اعلام کرد که دولت برنامه هایی برای پرداخت غرامت به آسیب دیدگان سندرم هاوانا دارد. این غرامت‌ها مشمولان می‌شوند که پس از کشف این پدیده برای مدت سال یا بیشتر به درمان نیاز دارند. مبلغ غرامت دولت به این افراد نیز بین ۱۴۰ تا ۱۸۷ هزار دلار خواهد بود.

اگر دوست داشتی امتیاز دادن یادت نره!