مدل آیدا از جمله استراتژی‌های پرطرفدار و البته پر بازده در دنیای دیجیتال مارکتینگ است که به کسب و کار کمک می‌کند تا مراحل طی شود در مسیر آشنایی کاربران با برند آن‌ها تا تبدیل شدن به مشتری و خرید را با برنامه و فعالیت مناسب مدیریت کنند. مسیر به بهترین شکل ممکن شود؛ در این مقاله ابتدا به زبان ساده به تعریف مدل آیدا و تاریخچه آن می‌پردازم و سپس مراحل این مدل را با ذکر مثال و نحوه بکارگیری آن‌ها در طراحی دیجیتال تشریح می‌کنم. تا انتها همراه من باشید.

مدل آیدا یکی از پردکاربردترین و مشهورترین مدل‌های طراحی است که به نوعی بر اساس قیمت‌ها و مراحل آن تدوین شده است. اسم این مدل از چهار کلمه ابتدایی Desire، Interest، Attention و Action است که در واقع به نام 4 مرحله این مدل هستند. مدل آیدا یک مرحله چهار مرحله‌ای است که در لحظه‌ای است که کاربر نام تجاری شما را می‌شنود، تا زمانی که خرید می‌کند و به مشتری تبدیل می‌شود را به شما نشان می‌دهد و به کمک آن می‌توانید شناسایی کنید. از آن برنامه ریزی و هدف گذاری مناسبی داشته باشید.

به عبارت دیگر بر اساس مدل آیدا، ابتدا نظر کاربر جلب می‌شود، سپس نسبت به محصولات و خدمات مورد علاقه‌تان می‌شود، در گام بعدی گزینه‌های مطلوب خود را انتخاب کرده و نسبت به آن نشان می‌دهند و بعد از آن با خرید، تبدیل می‌شوند. به مشتری شما می شود.

پروسه چهار مرحله‌ای مدل آیدا
پروسه چهار مرحله‌ای مدل آیدا

مدل آیدا توسط المو لوئیز (E. St. Elmo Lewis) بیزنس‌من آمریکایی در سال ۱۸۹۸ ساخته شد. المو لوئیز را می‌توانم یکی از پیشگامان استفاده از روشهای علمی جهت تبلیغات و فرآیند فروش محصول دانسته شود. لوئیز صاحب کسب و کارهای متعددی بود و همیشه ایده‌ها و تئوری‌های تبلیغاتی نوینی برای بیزنس‌های خود داشت. مدل آیدا که توسط وی بیش از 100 سال است که توسط فروشندگان متعدد در سراسر جهان مورد استفاده قرار می‌گیرد و در دنیای دنیای دیجیتال جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده است. این مدل از طرح‌های مورد توجه بازاریابی دیجیتالی به شمار می‌رود و نتایج بسیار قابل قبولی نیز در پی داشته است.

قبل از این که ذهنتان درگیر حرف اس در عنوان بالا باید بگویم که این حرف به کلمه رضایت به رضایت مندی بر می گردد که در ادامه توضیح خواهم داد. اگر لحظه‌ای که مخاطب با برند شما آشنا می‌شود را سرآغاز یک سفر در نظر بگیریم، مراحل طی شده در این مسیر تا لحظه خرید مشتری سفر مسافر (سفر مشتری) می‌نامند. مدل آیدا در مارکت دیجیتال، شامل چهار مرحله سفر مشتری می‌باشد. بر این اساس باید در برنامه خود برای هر مرحله از سفر برنامه ویژه‌ای داشته باشید تا بهترین سفر را تجربه کنید، در نهایت انجام شود. چهار مرحله‌ای که برای مدل‌هایی که گفته می‌شود، در ابتدا باید میزان آگاهی مخاطب از برند را افزایش داد، در گام‌های بعدی محصولات و خدمات مورد نیاز مخاطب را به وی معرفی کرد تا به آن علاقه‌مند شود، سپس شرایطی را فراهم کند تا ارائه شود. برای خرید مصمم‌تر می‌شود و در نهایت با خرید، به کاربر شما تبدیل می‌شود.
اما تکلیف آن اس در عنوان چه می‌شود؟ مدل AIDA عملا در این مرحله تمام می‌شود، اما دلیل این که از ایداس استفاده می‌کنیم این است که قیف یک مرحله دیگر را هم ادامه می‌دهد و با خرید مشتری از ما، کارمان با وی تمام نمی‌شود و این نیز باید ارتباطمان با مشتری را حفظ کند و رضایت او را جلب کند. به همین دلیل هم حرف S، برگرفته از کلمه رضایتبه عنوان آخرین مرحله به مدل آیدا اضافه می‌شود و شکل این مدل به صورت زیر تغییر می‌یابد:

مرحله اول: توجه و جلب توجه (At, Awareness)

مرحله از مدل آیدا، جلب توجه کاربران به منظور شناخت و آگاهی از برند شما است و به نوعی می‌توان آن را سخت‌ترین مرحله دانست! اگر شما بهترین محصول و خدمات مورد نظر کاربر را هم داشته باشید، در حالی که مخاطبی از شما نیست، عملا با شکست می‌شوئید. از طرفی در این بازار رقابتی شدید باید بتوان به روش صحیح و اصولی توجه را به سمت کسب و کار خود جلب کرد. آگاهی از برند و در گام بعدی تبدیل بازدید کننده به لید (سرنخ) خواهد بود.

توجه داشته باشید که برخورد اول با برند شما می‌تواند آخرین برخورد باشد! زیرا مخاطب در این مرحله صرفا یا یک نام تجاری وجود دارد و از طرفی رعایت نکردن اصول تبلیغات یا زیاده‌روی و ایجاد مزاحمت برای مخاطب، ممکن است به معنای استفاده از مخاطب باشد و هزینه‌های شما نه تنها به شناسایی از برند نمی‌تواند منجر شود. منفی هم در پی خواهد داشت! در ادامه روش‌هایی که برای جلب توجه و ایجاد آگاهی از برند می‌توان به صورت تیتروار ذکر شده کار کرد:

  • انواع تبلیغات (تبلیغات کلیکی، بنری، شبکه های اجتماعی، تبلیغات گوگل ادز و …)
  • سایت بهبود سئو و بهینه سازی
  • فعالیت در شبکه های اجتماعی (سوشال مدیا مارکتینگ)

مرحله دوم: علاقه مندی

بعد از این که توجه مخاطب به کسب و کار شما جلب شود و با شما آشنا شود، حالا باید با توجه به مخاطبان به برند، خدمات و محصولات خود مراجعه کنید. کارهای مهمی که در این مرحله برای جلب توجه مخاطب می‌توان این موارد را انجام داد:

  • ارتباطی ارتباطی و ارتباطی با مخاطب
  • تولید مفید، کاربردی و جذاب برای شبکه های اجتماعی مختلف
  • بیان رقابت رقابتی محصول و خدمات و نحوه کمک آن‌ها به مخاطبان

مرحله سوم: بررسی یا تصمیم گیری (میل یا تصمیم)

از آنجایی که مخاطبان علاقه مند به محصولات و خدمات شما هستند، در این مرحله از مدل آیدا مخاطب کم‌کم به دنبال گزینه‌های مطلوب خود می‌شوند تا با بررسی و مقایسه آن‌ها، تصمیم نهایی را برای خرید انجام دهند. بنابراین در این مرحله باید به مخاطب کمک کرد تا سریعتر جمع آوری و تصمیم گیری شود. برخی از احتمالی که در این مرحله می توانند به شما کمک کنند را در ادامه آورده ام:

  • انتشار تاییدیه ها و نظرات مثبت قبلی
  • کمک گرفتن از اینفلونسرها برای تبلیغات
  • ارائه امکان تست یا نمایش نحوه عملکرد محصولات و خدمات
  • نشان دادن مزایا و نتایج مثبت محصولات و خدمات

مرحله چهارم: اقدام (عمل)

در این مرحله باید با یک اقدام کرد دعوت به اقدام یا همان کال تو اکشن (Call To Action) اصولی و جذاب، کاری کنید که خریدش را نهایی کند. کال تو اکشن (CTA) به صورت لینک متنی یا تصویری یا کلیدهایی است که مخاطب را به سمت خرید محصول یا خدماتی که می‌کند هدایت می‌کند.

نکته مهم در این مرحله، مسیر خرید برای مشتری است؛ اگر روند خرید و پرداخت برای پرداخت هزینه سخت باشد، هنوز ممکن است که شما را از دست بدهید زیرا هنوز سفر مشتری به پایان نرسیده است و به آخر قیف مارکت نرسیده است.

مرحله پنجم: رضایت مندی (رضایت)

اگر فکر می کنید کارتان را به عنوان صاحب و کسب و کار به پایان رسیده، سخت در اشتباهید! چیزی که در ابتدای این مقاله اشاره به خرید مخاطب و تبدیل شدن به مشتری به معنای پایان کار نیست و در واقع کار اصلی شما تازه شروع شده است! شما باید اطمینان را جلب کنید تا هم اکنون مجدداً از شما خرید کنید. بنابراین مطمئن شوید که مشتری از خرید محصولات یا استفاده از خدمات شما دارای خوبی است و باید انجام دهید که این رضایتمندی را به دیگران هم و اعلام کند.

روی دیگر این مرحله از ناراضی هستند که به هر دلیلی در استفاده از محصولات و خدمات ما نمی‌توانیم تلاش کنیم تا آن‌ها را هم جلب کنیم و نظرشان را تغییر دهیم.

در ادامه یک مطالعه موردی از مارکت با مدل آیدا که برای شرکت نتفلیکس در هند انجام شده است را می‌کنیم. شرکت نتفلیکس از این استراتژی برای کاربران هندی که به طور رایگان استفاده می کنند:

  • مرحله ۱، آگاهی و جلب توجه

از برخی رسانه‌های تبلیغاتی مانند تبلیغات، تبلیغات یوتیوب و نمایش تبلیغات برای آگاهی‌سازی کاربران استفاده می‌شود.

  • مرحله ۲، علاقه مندی

اگر توجه داشته باشید و آگاه باشید کاربران و بازدید از صفحات، به آنها یک آزمایش آزمایشی رایگان یک ماهه پیشنهاد می شود تا تجربه همه ویژگی های نتفلیکس را داشته باشد.

  • مرحله 3، بررسی یا تصمیم گیری

با تست رایگان یک ماهه بینندگان برخی از ویژگی‌ها را تجربه کرده و به تماشای یکپارچه عادت می‌کنند. در این مرحله، ویژگی‌های اضافی مانند فیلم‌ها، نمایش‌ها و مستندهای اختصاصی نتفلیکس، فیلم با تصویر بالا، پشتیبانی از هر دستگاه، فیلم‌های تلویزیونی متد از هالیوود، بالیوود و سایر صنایع منطقه، برخی از مشخصات تحت یک حساب، گزینه آفلاین و تماشا، پخش فیلم‌ها بدون تبلیغ، پشتیبانی از دستگاه‌های اینترنتی با سرعت پایین، مشاهده این صفحه و… به خرید برنامه‌های اشتراک‌گذاری را می‌کند.

  • مرحله 4، اقدام

زمانی که مخاطب به پیشنهاد خرید می‌رسد، نتفلیکس با ارائه انواع برنامه‌های اشتراک و گزینه‌هایی برای تقسیم در هر زمان دلخواه، آن را به مشتری واقعی که می‌خواهد پرداخت کند، تبدیل کند.

در این مقاله سعی کردم در حد توان توضیحاتی کامل و البته به زبان ساده در مورد مدل های طراحی شده توسط استاد مرتضی شایق بزرگوار فراگرفتم را ارائه کنم و مراحل پیاده سازی این مدل و راهکارهای کلاس های هر مرحله را به همراه یک مثال واقعی مطرح کنم. . این مدل یکی از پرکاربردترین مدل‌های بازاریابی است که به خوبی مسیر سفر را از لحظه جلب توجه کنید تا خرید را ترسیم می‌کند. دلایلی که اشاره شده است برخی از مدل های AIDAS حالتی صحیح تر و کاملتر از این مدل است که در این حالت مدل پنج مرحله شامل زیر خواهد بود:

  1. جلب توجه (توجه)
  2. اظهار علاقه (علاقه)
  3. تصمیم گیری یا تصمیم گیری (Desire, Decide)
  4. اقدام به خرید (Action)
  5. رضایت رضایت بخش

نظرات و سوالات خود را زیر همین مقاله با من در میان و در صورت برداشت از طریق لینکدین با من در ارتباط باشید.

اگر دوست داشتی امتیاز دادن یادت نره!