هفته گذشته، عکس اختراع‌شناسان را از آن‌ها به تازگی به‌وسیله تلسکوپی جیمز وب منتشر کرد. در این تصویر، لکه‌ی قرمز کوچکی دیده می‌شود به گوجه فرنگی که شباهت دارد و آنقدر تار می‌شود و بدون جزئیات است که فکر می‌کند می‌کند باید عینک به چشم خود بزند. اگر هیچ توضیحی درباره‌ی عکس ارائه نشود، هیچ‌کس نمی‌تواند به‌تصویرکشیده در آن پی برد ماهیت کند. عکس جدید نه فقط یک کهکشان معمولی، احتمالاً قدیمی‌ترین کهکشانی را که دیده‌ایم، نشان می‌دهد.

به‌لطف جیمز وب، جدیدترین و قدرتمندترین تلسکوپ فضایی جهان که همین دو هفته پیش، فعالیت‌ها را به‌طور رسمی آغاز کرد، این کهکشان باستانی را کشف کرده‌ایم. نوری که از این کهکشان به چشمان تیزبین جیمز وب رسید، مدت‌ها پیش، قبل از به‌وجود آمدن تقریباً همه‌چیز، محدوده‌ای درخشان خود را ترک کرده بود. به‌گفته‌ای دو تیم مجزا از اخترشناسان، آن گوجه فرنگی تاری که می‌بینیم، شکلی که در فقط ۳۰۰ میلیون سال از پیدایش جهان است.

با نگاه‌کردن به این لکه قرمز، به خاطره‌های کیهانی در بیش از 13.5 میلیون سال گذشته نگاه می‌کنیم.

درنتیجه از آن زمان اتفاقات بسیاری رخ داده است. در این مدت، خورشید ما متولد شد، سیاره‌ها شکل گرفتند، حیات در زمین به‌وجود آمد و انسان خردمند پا به عرصه هستی گذاشت. اکنون جیمز وب، نوار زمان را به عقب برده است. نور دورترین کهکشان‌هایی که تلسکوپی فضای جدیدمان برای تشخیص آن طراحی می‌شود، میلیاردها سال طول می‌کشد تا به ما برسد. وقتی جیمز وب این نور باستانی و دنیادیده را می‌کند، به ماشین تبدیل می‌شود. درنتیجه با نگاه‌کردن به این لکه قرمز، به‌ه‌ای کیهانی در بیش از 13.5 میلیون سال گذشته نگاه می‌اندازیم.

GLASS-z13 قدیمی‌ترین کهکشان پیدا شده است

گوجه فرنگی کیهانی؛ تصویر دورترین کهکشان کشف شده است.

به‌نقل از آتلانتیک، اختراع‌شناسان کشف کرده‌اند که تحقیقات اولیه‌ای را می‌دانند که اگر ثابت شود، می‌تواند پیامدهای خارق‌العاده‌ای را برای عصر بعدی نجوم به‌دنبال داشته باشد. هیچ‌کدام از تیم‌هایی که گوجه فرنگی کیهانی را رصد کردند، در اولین مشاهدات خود از این نوع انتظار نداشتند که به این زودی کهکشانی مانند نمونه‌های کشف‌شده را پیدا کردند. اخترشناسان حتی تلسکوپ را برای دیدن دورترین اجرا که می‌توان ببیند، آماده نشده بودند.

جین ریگبی، اخترفیزیکدان ناسا و پروژه دانشمند عملیات جیمز وب می‌گوید ‌آنها صرفاً نگاهی کوتاه به جهان دوردست انداختند و دیدند کهکشان‌های دور مانند این، مثل برگ از درخت می‌افتند. بهعلاوه، کهکشان در یک میدان دید بسیار محدود و کوچکتر از دهانه‌های روی ماه، در آسمان شب ظاهر شده است. چه کسی می‌داند که جیمز وب با رصد پهنه‌های آسمانی به اندازه‌ی کل ماه، چه چیزهای دیگری پیدا خواهد کرد؟ هر رصد عمیق‌تر و برگشت به عقب، تلسکوپ ما را به بیگ بنگ نزدیکتر و کشان‌های کم‌نور را پشت سر هم می‌کند. ما در آستانه‌ی بازگرداندن زمان به عقب هستیم.

کهکشان جدید هنوز صرفاً کاندیدای عنوان قدیمی‌ترین کهکشان شناسایی شده است می‌شود. در وهله‌ی اول، این یافته‌ها در حال حاضر فرآیند داوری همتا را پشت سر نگذاشته است. از سوی دیگر، اختراعانی که این کهکشان را در داده‌های جیمز وب مشاهده کردند، (دو تیم مجزا که به طور مستقل فعالیت می‌کنند و یکی از آن‌ها کهکشان را GLASS-z13 و دیگری GHZ2 نامیده می‌شوند)، هنوز باید بیشتر به تماشای آن بنشینند. ارائه دهنده. بااین‌حال، اگر صحت آن را جبران کند، درخشش قرمز گوجه فرنگی کیهانی، رکوردی قدیمی‌ترین کهکشان دیده‌شده، رخ داده است که در سال ۲۰۱۵ به‌وسیله‌ای تلسکوپی هابل ثبت شد، با عمر صد میلیون سال بیشتر شکست خواهد خورد.

تیم‌هایی که کاندیدای قدیمی‌ترین کهکشان راند یافتند، با مطالعه ویژگی‌های نور آن، قدمتش را تعیین کردند. جهان از زمان بیگ بنگ درحال انبساط بوده است. فرآیندی که نور را به طول موج‌های بلندتر و قرمزتر منتقل می‌کند. نور ستارگان واقعه در کهکشانهای دور، به‌عنوان نور مرئی منبع خود را ترک می‌کنند. اما زمانی که به ما می‌رسند، پدیده‌های به نام انتقال به سرخ را تجربه می‌کنند و در الکترومغناطیس به محدوده‌ای فروسرخ کشیده می‌شوند.

جیمز وب هنوز دورترین اجرا را که می‌توان شناسایی کرد، ندیده است

فروسرخ برای چشمان ما نامرئی اما برای حسگرهای جیمز وب عالی است. اخترشناسان می‌دانند که هرچه نور قرمزتر باشد، از کهکشانی دورتر ساطع شده است. روهان نایدو، اخترشناس در دانشگاه هاروارد که یکی از تیم ها را برعهده داشت، می‌گوید: کهکشان جدید «در طول موج‌های قرمزتر بسیار خوب تشخیص داده می‌شود؛ اما وقتی به طول‌های آبی‌تر می‌روید، به‌طرز بسیار چشمگیر ناپدید می‌شود. این ویژگی خصوصیت اصلی این کهکشانهای بسیار دوردست است.

تصویر از زوم خارج شده کهکشان GLASS-z13

تصویر از زوم خارج شده کهکشان GLASS-z13.

برای فاصله‌ای متفاوت از GLASS-z13 از ما، اختراع‌شناسان نورکشان را با استفاده از روشی متفاوت اندازه گیری کنند که ترکیب شیمیایی آن را فاش کند. این تکنیک، استاندارد طلایی در اندازه‌گیری فواصل کیهانی می‌شود و مطمئن است که جیمز وب می‌تواند آن را انجام دهد. دو هفته پیش، تیم تلسکوپ داده‌هایی را منتشر کرد که نشان می‌داد جیمز وب چقدر خوب می‌تواند دارای ویژگی‌های بسیار نزدیک‌تر از GLASS-z13 باشد، اما همیشه کاملاً دور را ثبت می‌کند.

نور آن کهکشان ۱۳٫۱ میلیارد سال در راه بود تا به زمین برسد و بااینحال جیمز وب نشانه‌های مشخصی از آزمایشگاه، هیدروژن و نئون را با نمایانگر تشخیص می‌دهد. توماسو ترواخترفیزیکدان در کالیفرنیا، دانشگاه لس آنجلس و عضو تیم دیگری که به طور مستقل کهکشان را شناسایی کرد، می‌دانستند که ترکیب شیمیایی دورترکشان‌ها را می‌دانستند. ترو همچنین مدیریت برنامه‌ی رصدی را برعهده داشت که به یافتن GLASS-z13 منجر شد.

مقالات مرتبط:

درحال‌حاضر اخترشناسان دریافت کرده‌اند که GLASS-z13 علاوه بر آن، بالقوه رکوردشکنی، بسیار عجیب‌تر از آن چیزی است که می‌کردند. اخترشناسان همیشه فکر می‌کنند که در اوایل تاریخ کیهان نمی‌توانستند خیلی بزرگ باشند و تقریباً ۵۰۰ میلیون سال از بیگ بنگ، شماره استارگان آن‌ها شروع به افزایش می‌کنند. اما GLASS-z13 بسیار درخشان است و نشان می دهد که ستارگان فراوانی را در خود جای داده است که درمجموع یک برابر خورشید ما جرم دارند.

کهن‌ترین نورهای کیهان در تمام این مدت همین اطراف بوده‌اند

کریس لینتوتاخترشناس در دانشگاه آکسفورد که شکل‌گیری کهکشان‌ها را مطالعه کرده و در پژوهش‌های اخیر انجام شده است، می‌گوید بزرگ‌بودن گلاسی بدین معناست که شکل‌گیری استارگان به سرعت انجام می‌شود. شاید تولید ستارگان کلان‌جرم بسیار ساده‌تر از پیش‌بینی دانشمندان باشد یا احتمال دارد که کشتان‌های اولیه دراثر نیروهای گرانشی که شناختی درباره‌شان نداریم، شکل گرفته‌اند. به‌گفته‌ی لینتوت، توضیح هرچه باشد، وجود کهکشان‌هایی مانند GLASS-z13 نشان می‌دهد که پایان عصر تاریک جهان، یعنی زمانی که اولین ستاره‌گان روشن شدند، دورانی تماشایی بودند.

این تازه شروعی برای نزدیک شدن به شروع جهان است. اخترشناسان اکنون باید منتظر سی از مقالات علمی باشند که می‌گویند این دورترین کهکشان را کشف کرده است! اگر کندیدای بعدی همین امروز یا این هفته معرفی شود، اصلاً تعجب نخواهیم کرد. سال بعد، ده‌ها یا شاید صدها کهکشانی را دیدند که در فواصل مشابه شناسایی شدند. ریگبی می‌گوید: «ما متوجه می‌شویم که کدام‌کشان‌ها واقعی هستند و سپس آن‌ها را مطالعه کرده‌اند. آنگاه می‌فهمیم این کهکشان‌ها از چه چیزی ساخته‌شده‌اند، چه مقدار گردوغبار دارند و داستان ستارگان درخشان درونشان چیست.

همه کهن‌ترین نورهای کیهان در تمام این مدت همین اطراف بوده‌اند، ما تازه با آن‌ها آشنا شده‌ایم. لینتوت می‌گوید: «در تمام طول تاریخ بشر، در نوری که از چنین کسانی دوردستی به ما می‌رسد، غرق شده بودیم. اما تازه نور وسایل را ساخته‌اند که قادر به دیدن این است.»

اگر دوست داشتی امتیاز دادن یادت نره!