شماره 83 | مهسا دستمالچیان

آیا از استادی گلایه‌مند هستید و نمی‌توانید حرف دلتان را به اقوام درجه یک و دوی استاد برسانید؟
هر ترم با نزدیک‌شدن به پایان کلاس‌ها، به زمانی می‌رسیم که در تقویم آموزشی با نام «بازه نظرسنجی» از آن یاد می‌شود. در این بازه با پرکردن فرمی، نظرات خود را درباره استادان و دستیاران آموزشی در ترمی که سپری کردند، اعلام می‌کنیم. آیا این نظرسنجی ها ثمراتی هم دارند؟ سعی کنید در این یادداشت به این موضوع نگاهی کنیم و راهکاری ارائه کنیم…


پیشنهاد و درخواستی متنافر
فکر می‌کنم برای شما هم پیش آمده باشد که از استادی ناراضی باشید و وقتی به سؤالات نظرسنجی نگاه کرده‌اید، جایی که برای نارضایتی خود نیافته باشید، چرا که انتقادات و پیشنهادها را مطرح کنید. می‌خواهم از طریق فرم نظرسنجی شکایت و نظرسنجی از طریق فرم نظرسنجی شکایت و نظرسنجی را به بزرگان انجام دهم. در نظرسنجی‌هایی که شما به سوالات طرح‌شده نمره می‌دهید و در بخشی از حرف دلتان را می‌نویسید، مشخص می‌شود در تعداد بالای دانش‌آموزان، آنچه ممکن است از قلم بیفتد بخش نوشتاری باشد و حتی اگر ممکن است تعداد کمی به موضوع اشاره شده باشد، نقد به استاد قابل چشم پوشی باشد. به نظر می‌رسد و همین باعث می‌شود تا فکر کنیم سؤالات نظرسنجی برای سنجش، کافی است. به عنوان مثال از شما نپرسیدند استاد برای شما مهم است یا شما را تنها ربات درس‌خوان می‌داند؟ آیا استاد تبعیض جنسیتی قائل می شود؟ امتحاناتش را به موقع و معقول برگزار کرده است؟ مقدار حجم کارهایی که از شما می‌خواهد وقتی که خودش برای این درس و نوع تدریسش برابری می‌کند؟ از شما و ما و احتمالاً از آیندگان هیچ سوالی درباره بطن کلاس‌ها و جو کلاس‌ها نمی‌شود. عاملی که در خوب‌سپری‌کردن یک ترم به‌سزایی دارد.

قانون چه می شود؟
به نظر می‌رسد که استادی قانونمند است یا نه. با خودتان که دودوتا چهارتا می‌کنید، می‌گویید خوب است آدمی برای انجام هرکاری دیگر از تعریف‌شده‌ها را داشته باشد و در حال تلاش باشد تا خودش را بهتر کند. یکی از قوانینی که برای استادها تعریف شده است، ارسال نمرات میان‌ترم تا قبل از حذف و نمرات پایان‌ترم تا مشخص در تقویم آموزشی است. هرساله روزنامه شریف نطرسنجی‌ای با عنوان نمره میان‌ترم چند درس شما نیامده برگزار می‌کند و هم‌چنان نمرات درس‌ها ممکن است قبل از حذف نیایند و حتی برخی بعد از حذف میان‌ترم برگزار شوند. هم‌چنین به خود می‌آیی و می‌بینی ترم جدید شروع شده و هنوز تمام نمره‌های ترم قبلت مشخص نیست. ناراحت‌کننده نیست که در یک گروه درسی هر ترم کسی بپرسد: «دوستان! استاد فلانی نمره‌ها را می‌دهد؟» و بقیه میگویند: «باید حالا حالاها صبر کنی، او همیشه همینطور است»؟ «همیشه همینطور»بودن یک استاد ویژگی خوبی نیست و نباید پذیرفته شود ولی انگار خود او هم می‌داند نمره‌ها را هرچه‌قدر هم دلش می‌خواهد می‌تواند دیر شود و اتفاقی نیفتد. گاهی اوقات زنگ می‌زنی و شکایت استادی را می‌کنی و می‌شنوی: «او استاد است، نمی‌توانم بکنم/ نمی‌توانم وقتی نمی‌توانم، بخواهم انجام دهم.» و گویی دانشگاه هم نمی‌تواند در نظرسنجی‌اش سوالاتی قرار دهد تا مطمئن شوید که استادش قانونمندی را رعایت می‌کند یا نه.

با همین نظرسنجی هم خوب نیستید!
حال اگر انتقاد به طراحی سؤالات نظرسنجی‌ها را کنار بگذاریم و آن را همانگونه که می‌پذیریم، باز هم استادانی دارند که با همین سؤال‌ها می‌گیرند و می‌گیرند. اما نه یک سال و دو سال که نسل‌ها دانشجوها می‌روند و می‌آیند و حکایت هم‌چنان باقی می‌مانند. علم از دور و قبل از دانشگاه پدیده دائما سیال و درحال پیشرفت به نظر می‌رسد؛ ولی به دانشگاهی که می‌آیی، می‌بینی جزوه n سال پیش استادی بدون تغییر یک واو با همان شیوه همیشگی توسط خودش در حال تدریس است!

به دستشان می‌رسد؟
با توجه به شنیده ها از خود استادان، به نظر می رسد نتایج به طور مستقیم به دست آن ها داده نمی شود. ولی کمتر انتظار می‌رود اگر نارضایتی‌ای از استادان گزارش شده، آموزش تک‌به‌تک بررسی کند و به گوش استاد می‌کند و به گوش استاد می‌کند تا برای رفع مشکل بکوشد و نه تنها به یک گفتن ابتدایی ترم جدید بسنده نکند، بلکه سعی کنید در طول ترم پیگیر باشد. که تغییر می کند یا نه و اگر چنین نبود، تمهیدات دیگری بیندیشد. با این وجود چند درصد از شما دیده‌اید رفتار آذردهنده استادی تغییر چشمگیری کرده باشد؟ نه فقط از طریق نظرسنجی‌ها که از طرق دیگر. اگر به یک دهه قبل هم برخورد کنید و از او بپرسید استاد فلان درس را یادت باشد، همان خاطراتی را از استاد مربوطه که شما دارید. آیا این تغییرناپذیر است و این که استاد مطمئن باشد که در چه باشد، در قدرت دستان او، آیا معتبری برای این نظرسنجی‌ها برگزار می‌شود و هر راه دیگری برای اعتراض به استادان باقی می‌گذارد؟

حرف آخر
در این سوال باقی می‌ماند چرا وقتی چنین گذاشته می‌شود و این تحقیق در نظر گرفته می‌شود، جای حرف‌های مهم باید درحد انتقادات و پیشنهادها باقی بماند؟ و به نظرمان می‌رسد اگر قرار نیست بازبینی کلی‌ای در سوالات دانشگاه انجام می‌شود، ای کاش فرصتی در اختیار دانشجویان قرار می‌دهد تا فرمی را طراحی کرده و در این بازه نظرسنجی درون‌دانشکده‌ای هم داشته باشم. چه بازدهی دانشجو و یک کلاس را مشخص می‌کند، نه یک نظرسنجی فرمالیته، که نظرسنجی از سر دلسوزی و به قصد تأثیرگذاری است. وقتی دانشجو حرفی را منتقل می‌کند و گله‌ای ثابت از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود، بی‌توجهی به حرفش تنها او را از ایجاد تغییر و بهترکردن اوضاع دلسرد می‌کند. پس از آن پس از صرفاً با یک «هرچه کنیم فایده‌ای ندارد» از کنار مشکلات عبور کرده و این فشارهای جمع‌آوری شده در دانشکده را عقب‌مانده و زمین‌خورده باقی می‌گذارد.

آداک سپهر

اگر دوست داشتی امتیاز دادن یادت نره!