در 2 نوشته قبلی در هزینه سود سپرده (لینک ویرگول، لینک تلگرام) و تسعیر ارز (لینک ویرگول، لینک تلگرام) صحبت کردیم. در نوشته پیش رو در مورد تسهیلات بانک صحبت می‌کنیم. در ادامه نگاهی به صورت‌های مالی حسابرسی شده در سال 1400 بانک‌های ملت مورد بررسی قرار گرفت.

در تاریخ فوق، کل دارایی‌های بانک ملت 1,003 همت، کل بدهی‌ها 943 همت و حقوق صاحبان سهام هم 60 همت (سرمایه 20 همت) هست. دارایی اصلی بانک‌ها می‌باشد. در جدول زیر ترازنامه بانک ملت به صورت درصدی (نوعی ترازنامه هم‌مقیاس) آورده شده است. یعنی هر قلم از اجزای ترازنامه چند درصد از کل دارایی، بدهی یا حقوق صاحبان سهام را می‌دهد.

تصویر 1 - ترازنامه بانک ملت
تصویر 1 – ترازنامه بانک ملت

بعدی که در تصویر ترازنامه فوق مشاهده می‌شود به ترتیب 3 «تشیلات اعطایی به چشم غیردولتی»، «تسهیلات اعطایی به مردم دولتی» و «مطالع از بانک‌ها» مهم‌ترین اقلام و مجموع 81% از کل دارایی بانک را تشکیل می‌دهند (نکته جانبی: دارایی های ثابت مشهود از جمله زمین و ساختمان، کلا 2% از دارایی ها رو شامل میشه).

در مقابل هم به ترتیب 4 قلم «حقوق صاحبان سرمایه‌گذاری (سپرده‌های بلندمدت)»، «سپرده‌های (سپرده‌های جاری)»، «ذخایر و سایر بدهی‌ها (منظور ذخایر حسابداری هست)» و «بدهی به بانک‌ها و سایر موسسات اعتباری». » مهمترین اقلام و مجموعا 91% سمت چپ ترازنامه رو تشکیل میدن.

در این نوشته میریم سراغ «تسهیلات و مطالبات از چشم غیردولتی». مواردی که میبینیم این آیتم 381 همت و 38% درصد از دارایی هست. توضیحات این آیتم در یادداشت شماره 13 اومده. در این یادداشت از جنبه‌های مختلف پرداخته می‌شود، در ادامه این جنبه‌ها رو باز می‌کنیم.

  • یادداشت شماره 13

در یادداشت شماره 13 در ابتدا به تفکیک عقود مختلف آورده شده است.

تصویر 2 یادداشت 13، تسهیلات به تفکیک عقود
تصویر 2 یادداشت 13، تسهیلات به تفکیک عقود

مواردی که مشاهده می کنید عقد اصلی اعطای تسهیلات مرابحه است. از 381 همت کل تسهیلات، 209 همت (55%) مربوط به عقد مرابحه است. نکته بعدی اینکه آن بدهکاران بابت اعتبار اسنادی و ضمانت نامه در نتیجه نکول مشتری از پایین خط به بالای خط اومدن. کمترین مبلغ نیز مربوط به عقد اجاره به شرط تملیک هست که کلا 184 میلیارد تومنه.

یه نگاهی هم داشته باشیم به عدد تلفیقی مبلغ 376 همت هست.

تصویر 3 - غیرتتلفیقی غیردولتی
تصویر 3 – غیرتتلفیقی غیردولتی

میبینیم که تلفیق شده است (376 همت) از عدد تلفیق نشده (381 همت) کمتر هست. در یادداشت 3-1 مبانی تلفیق میبینیم که باید درون‌گروهی حذف بشن. یعنی بانک ملت به زیر مجموعه هاش داده باید کسر بشن.

تصویر 4 - مبانی تلفیق
تصویر 4 – مبانی تلفیق

یادداشت 13-1 نشون میده که به تلفیق چجوری رسید اومده. 6,716 میلیارد تومان عددی است که بانک ملت به زیرمجموعه هاش وام داده است.

تصویر 5 - تسهیلات به زیرمجموعه‌ها
تصویر 5 – تسهیلات به زیرمجموعه‌ها

حالا یادداشت3-10 رو میکنیم ببینیم که مجموع بازعات جاری 6,716 میلیارد تومان و ناخالص از ذخیره مشکوکالوصول هست.

تصویر 6 - تسهیلات به زیرمجموعه‌ها
تصویر 6 – تسهیلات به زیرمجموعه‌ها

خب حالا یه نکته: در حالی که عدد 381 همت خالص (از ذخیره مشکوک الوصول) هست چرا برای شرکتهای زیرمجموعه از عدد ناخالص استفاده کردیم؟

جواب: هیچ نکته‌ای وجود ندارد و اشتباه کردن! عدد خالص (داخل کادر آبی) رو ازش کسر میکردن.

از اینجور مسائل بانکهای مالی بزرگ. به عنوان نمونه به عدد تلفیقی ارائه شده در سال 1399 که در ترازنامه 1400 آمده است، مبلغ 227 همت آورده شده است. یکبار ارائه شده است.

تصویر 7 - ترازنامه نقد ارائه
تصویر 7 – ترازنامه نقد ارائه

حالا همین آیتم رو در ترازنامه 1399 ببینید، مبلغ 235 همت نوشته شده. یعنی وقتی ارائه شده، 8 همت معادل 2.5% از ارائه کم شده! (در یادداشت 50 به این موضوع اشاره شده است ولی بهتر بود به صورت ویژه در زمان قبل از ارائه میشد).

تصویر 8 - ترازنامه نقد ارائه
تصویر 8 – ترازنامه نقد ارائه
  • یادداشت شماره 13-2

در یادداشت 13-2 عقود مختلف به تفکیک اصل، سود، کارمزد و وجه‌التزام آورده شده است.

تصویر 9 - تسهیلات به تفکیک عقود
تصویر 9 – تسهیلات به تفکیک عقود

ستون‌های این جدول به شرح زیر خونده می‌شود:

ستون اول:

«مانده اصل»: اصل وام،

«سود سال‌های آتی»: مبلغی از سود وام که در اقساط سال‌های آینده پرداخت می‌شن (مربوط به اقساط پس از سال 1400 می‌شود).

«سود و کارمزد و وجه التزام معوق»: بهره و کارمزد و جریمه اقساطی که سررسیدشان ولی تا الان بازپرداخت نشدن.

عنوان ستون های دوم و سوم:

سررسید بازپرداخت همه‌ی اقساط اول و هر ماه نیستن و آخر اقساط در وسط ماه سررسید میشن. فرض کنید سررسید بازپرداخت وامی دهم هر ماه باشه. در این صورت از دهم اسفند تا 29 ام میفته تو صورت مالی امسال و 10 روز بعدش میفته تو سال بعد. اون 19 روز رو میگن دریافتنی. قسط دهم فروردین سال بعد می‌شود ولی 19 روز جزو درآمدهای امسال هست (10 روز باقیمانده‌ش هم جزو سود سال‌های اتی قرار میگیره). همچنین ممکنه اقساط چند ماه یه بار سررسید بشن.

ستون اول، دوم و سوم کل مبلغی است که بانک باید از مشتری بگیره. حالا از این مقدار ستون چهارم یعنی وجوه دریافتی بابت عقود مضاربه و مشارکت مدنی رو کم کنیم. در این عقود، مشتری هم مقداری پول آورده و با بانک رو هم ریخته است. این مقدار باید به مشتری برگردونده شود. حالا ستون پنجم و ششم رو هم کسر میکنیم که به اصل مبلغی که وام داده شده برسیم. پس از این مرحله میرسیم به عدد 423 همت (ستون هفتم)، حالا از این ستون هم اگر مشکوک‌الوصول (ذخیره) را کم کنیم به حسابداری ذخیره شده اعطایی میرسیم. یعنی فرض می کنیم 100 تومان اصل تسهیلات پرداختی بوده است، امسال هم انتظار داریم 2 تومان مشکوکالوصول داشته باشیم 98 تومان اصل سرمایه گذاری می شود.

در یادداشت 13-3، تقسیمات تقسیم‌بندی جریان یا غیرجاری می‌شوند.

تصویر 10 - طبقه‌بندی طبقه‌بندی سررسید
تصویر 10 – طبقه‌بندی طبقه‌بندی سررسید

اگر مجموع طبقات «سررسید گذشته»، «معوق» و «مشکوک‌الوصول» قبل از کسر ذخیره روب ذخیره‌های غیرجاری در نظر بگیریم، نسبت مطالبات غیرجاری بانک می‌شود 13.5درصد!

طبقه بندی ها هم در یادداشت شماره 8-9 به شرح زیر اومده:

تصویر 11 - نحوه طبقه بندی سررسیدها
تصویر 11 – نحوه طبقه بندی سررسیدها

همونطوری که در جدول 4 میبینید عقدی که مقدار زیادی مشکوک الوصول رو داره سرفصلات اعطایی به آرزو داره، حدود 24 همت از کل طبقه مشکوکالوصول (47 همت). کل ارزی حدود 49 همت بوده این مبلغ با دلار 20 هزار تومان میشه 2.4 میلیارد دلار! میبینیم 48% از کل نزدیکات اعطایی به آرزو، مشکوک الوصول شده است.

در یادداشت شماره 13-5 گفته شده که منبع تهیه ارز از کجا بوده است (تصویر 12 و 13).

تصویر 12
تصویر 12
تصویر 13
تصویر 13

حدود 1.3 میلیارد دلار از صندوق توسعه ارزی گرفته شده، 190 میلیون دلار از حساب ذخیره ارزی و 18 همت (905 میلیون دلار) هم از منابع داخلی خود بانک بوده است.

حالا برمیگردیم به تصویر شماره 4. اینجا هم دوباره سود سالهای آتی، سود و کارمزد معوق، وجوه دریافتی بابت مضاربه و مشارکت مدنی و ذخیره مشکوکالوصول رو کسر را به عدد 381 همت ثبت شده در ترازنامه میرسیم میزنیم.

در یادداشت 13-4 گردش ذخیره مطالب مشکوک الوصول آورده شده است (یه بار دیگر اشاره می کنم که اینا ذخیره شده های حسابداری هستن و با اون کلمه ذخائر یا پایه پولی که مبحث بازار بین بانکی داریم اشتباه گرفته نشه). ذخیره‌ها در ابتدای سال چقدر بوده است، در طول سال چقدر بهش اضافه یا کم شده است.

تصویر 14 - گردش مطالب ذخیره شده مشکوکالوصول
تصویر 14 – گردش مطالب ذخیره شده مشکوکالوصول

یه اشتباه محاسباتی دیگه هم بگم: مانده پایان سال مبلغ 420,491,519 میلیون ریال میشه و نه 420,491,520! فک کردید این اشتباهات از دست من در میره ؟ 🙂

همچنین این ذخیره‌ها رو در یادداشت 13-3 هم به شکل دیگه‌ای داشتیم (مجموع 2 عدد داخل کادر قرمز).

تصویر 15 - ذخیره مشکوک‌الوصول
تصویر 15 – ذخیره مشکوک‌الوصول

در یادداشت 13-6 تقسیم بندی سررسید و رتبه‌بندی.

تصویر 16 - تسهیلات خدمات سررسید و نرخ
تصویر 16 – تسهیلات خدمات سررسید و نرخ

اتفاقی که میبینید حدود 39% بانک ملت سال در 1401 و حدود 25% هم بعد از سال 1404 سررسید خواهد شد. حدود 85 درصد تسهیلاتش هم قیمتی بین 18 تا 21 درصد دارد.

حالا یه سوال: عدد مجموع 423 همت (کادر آبی رنگ) از کجا اومده؟ قبلا دیدیم که مجموع تسهیلات 381 همت بود.

تصویر 17 - اصل، سود، کارمزد و وجه‌التزام
تصویر 17 – اصل، سود، کارمزد و وجه‌التزام

برمیگردیم به یادداشت 13-2، میبینیم که 423 همون عدد ناخالص قبل از کسر ذخیره مشکوک‌الوصول هست.

یادداشت 3-7 نشون میده که در ازای چه وثیقه‌ای اعطا شده؟ اینجا هم دوباره ناخالص ارائه شده است.

تصویر 18 - وثایق
تصویر 18 – وثایق

نکته جالب این یادداشت اون قلم «سایر» هست. حدود 34% از وثایق تحت قرار گرفتن دیگر! هر چی وثیقه متعارف وجود داره که بالاترش آورده شده، اون چه وثیقه‌ای هست که نه سهامه، نه زمینه، نه چک سفته؟ چیه؟ (اینم بگم که ضامن با کسر حقوق تو بقیه نیست در ادامه یادداشت گفته که تو چک و دیده است پس این گزینه هم رد میشه).

سال 1399 بیشترین درصد وثیقه مربوط به چک و سفته بوده ولی سال 1400 «سایر» شده است؟

در یادداشت 13-8 گردش اصلی و فرع و همچنین ذخیره مطالب مشکوک الوصول آورده شده است.

تصویر 19 - گردشات
تصویر 19 – گردشات

خلاصه نکات این جدول رو مرور میکنیم:

اصل و فرع پایانات: بیشینه مانده ابتدا و سال: «مرابحه»، بیشترین اعطایی طی دوره: «مرابحه»، بیشترین وصولی طی دوره: «ارزی».

ذخیره شده: اولین مانده ابتدا و انتهای سال: «ارزی»، بیشترین افزایش طی دوره: «مرابحه»، بیشترین کاهش طی دوره: «ارزی».

یادداشت 13-8-1 مهم نیست که همین الگویی که فوق گفته شد اینجا هم تکرار شده است.

یادداشت 13-9 نشون میده که 53% از حقوق حقوقی برخورداره.

  • یادداشت شماره 34

در یادداشت شماره درآمد از ارائه شده است. اگر از 304 همت میرسیم یعنی بانک ملت از 304 همت (تسهیلات)، حدود 60 همت (کادر قرمز) درآمد بدست آمده باشد. از این 60 همت حدود 46 همت (کادر سبز) آن درآمد مشاع شده (یعنی 77درصد) و بقیه آن یعنی 14 همت غیرمشاع بوده و متعلق به سهامداران هستند.

تصویر 20 - درآمد تسهیلات
تصویر 20 – درآمد تسهیلات

حالا اگر بخوایم نسبتی از سودآوری ها برای بانک ملت داشته باشد عدد 60 همت را تقسیم بر 304 همت (میانگین مانده ها) میکنیم (نسبتی شبیه فروش به دارایی) به عدد 19.8% میرسیم. و اگر مبلغ غیرمشاع (14 همت) که متعلق به سهامداران هست رو به عدد 304 تقسیم به عدد 4.6% میرسیم.

  • یادداشت شماره 59-3-7

این یادداشت مربوط به بانک اعتباری است. در جدول یادداشت 59-3-7-1 تسهیلات اعطایی بر اساس مدل اعتبارسنجی داخلی خود بانک به 4 درجه تقسیم شده و نمیده در هر طبقه چه مقدار از آن قرار می گیرد.

تصویر 21 - تحلیل کیفیت اعتباری تسهیلات
تصویر 21 – تحلیل کیفیت اعتباری تسهیلات

خب اینجا یه عدد جدید مربوط به امکانات داریم میبینیم: 700 همت (کادر قرمز)، این از کجا اومد؟!

خب این مجموع عدد 381 همت تسهیلات به بخش غیردولتی و 319 همت تسهیلات به بخش دولتی هست. ذخیره شده ارزش هم مجموع ذخیره مشکوک الوصول بخش غیردولتی (42 همت) و بخش دولتی (10 همت) هست.

همونطور که میبینیم حدود 89% از تسهیلات اعطایی تو بخش کم‌ریسک قرار گرفتن (سال قبل هم همین بوده).

در یادداشت 59-3-7-5 نسبت «مانده تسهیلات خالص» به «ارز روز وثایق» آورده شده است.

تصویر 22 - نسبت به وثایق
تصویر 22 – نسبت به وثایق

نحوه خون جدول فوق بدین شرح است که عنوان مثال واقعی که ارزش وثایق‌شان کمتر از 50 درصد به میزان کمترین مقدار است 148 همت هست (ردیف اول در کادر آبی). یعنی به عنوان مثال 100 تومان ذخیرهات مشتریان است ولی ارزش وثیقه‌ش کمتر از 50 تومان. در سال 399 این طبقه از حدود 78% از کل تسهیلات اعطایی به مشتریان واقعی رو تشکیل می دهد در سال 1400 به رقم 82% رسیده است. یعنی در سال 1400 برای پرداخت تسهیلات به بانک ملت واقعی، سختگیری کمتری داشته است. این موضوع برای مشتریان حقوقی بدتر هم هست یعنی در سال 1399 با نسبت کمتر از 50% (ردیف اول کادر نارنجی)، 78% تسهیلات رو داشتن که در سال 1400 به رقم 89% رسیده است. این موضوع کاهش رو به اعطایی نشون میده.

مطالب مربوط به امور مالی بسیار زیاد است.

پایان/

کانال تلگرام:

https://t.me/Graham_Investing

اگر دوست داشتی امتیاز دادن یادت نره!