پس از افت شدید ارزش بازار رمزارز در اردیبهشت امسال، صرافی FTX به چند شرکتی که در حال فروپاشی بودند کمک مالی کردند و آن‌ها را نجات دادند. این صرافی بزرگ و سرشناس، هفته‌ای گذشته به یک‌باره وارد بحران شد و به کمک مالی نیاز شدیدی پیدا کرد.

بایننس، اصلی‌ترین رقیب FTX، در آستانه‌ی نجات دادن این صرافی بود، اما در نهایت از تصمیمش منصرف شد و گفت اعلام اولیه، طرحی به تصاحب FTX نیست. جمعه‌شب به وقت تهران، FTX رسما اعلام ورشکستگی کرد و درمانگر آن استعفا داد. مدیر FTX کسی است که بارها با وارن بافت، میلیاردر آمریکایی، مقایسه شده است.

این داستان نسبتاً کوتاه به وضوح نشان می‌دهد که ترمز یکی از بزرگ‌ترین صرافی‌های صنعت کریپتو است، آن هم در شرایطی که کمتر باورش را می‌کرد.

FTX و بایننس در چه حوزه‌ای فعالیت می‌کنند؟

اف تی ایکس و بایننس صرافی‌هایی بزرگ در دنیای رمزارز هستند که بستری برای آرزوهای دیجیتال ایجاد شده‌اند. مؤسسه داده‌محور کوین مارکت کپ (مطلق به بایننس) با ارائه اطلاعاتی مستند اعلام کرده است که اکثر دنیا در حوزه کریپتو بر بستر بایننس و FTX می‌گیرند.

FTX، یکی از بزرگ‌ترین صرافی‌های دنیا، توسط سم بنکمنفراید مدیریت می‌شد و مقر اصلی آن در کشور باهاما قرار دارد. FTX میلیون‌ها دلار صرف لابی‌گری با قانون‌گذاران آمریکایی، قوانینی است که برای صنعت کریپتو وضع می‌شود، بسیار سختگیرانه و محدودکننده نمی‌شوند.

سم بنکمن فراید FTX در کنار چانگ پنگ ژائو سی زی بایننس

بایننس، بزرگ‌ترین صرافی رمزارز دنیا، توسط چانگ‌پنگ ژائو، معروف به سیزی، مدیریت می شود. بایننس مقری مرکزی ندارد و اکثر فعالیت‌هایش را در خارج از ایالات متحده انجام می‌دهند، به قوانین دور زدن، نظارت بر نهادهای آمریکایی می‌پردازند. بایننس یکی از اولین سرمایه گذاران صرافی FTX می شود.

هر دو شرکت FTX و بایننس کسب‌وکار خود را بر پایه‌ی گزینه‌های جستجوی پرخطری که در بازار آمریکا قانونی، بنا کرده‌اند. این شرکت زیرمجموعه های کوچک به نام Binance.us و FTX.us با شرکت مادر مجزا و FTX.us در بازار ایالات متحده هستند که از قوانین آمریکا تبعیت می کنند.

به نوشته‌ی نیویورک تایمز، کنگره آمریکا در سال‌های اخیر تحقیقاتی جدی و مهم در مورد صنعت کریپتو و شرکت‌های فعال در این حوزه به‌راه انداخته است. در سایر نقاط دنیا از اتحادیه اروپا نیز تحقیقات مشابهی با مطالعه بر بازار کریپتو انجام شده است.

سی‌زیِ ۴۵ ساله و سم بنکمن‌فرایدِ ۳۰ ساله به دفعات به‌صورت عمومی از قوانینی که برای صنعت کریپتو وضع شده و انتقاد کرده‌اند و حتی با ذکر نامی گفته‌اند که این صنعت نباید هدف نهادهای تنظیم مقررات قرار گیرد.

چرا FTX وارد بحران شد؟

صرافی FTX یک توکن اختصاصی به نام FTT دارد. معامله‌گران رمزارز از این توکن برای انجام کارهایی مثل پرداخت کارمزد استفاده می‌کنند. سال گذشته، سی‌زی سهامی را که در FTX داشت، به بنکمن‌فراید فروخت و گزارش‌ها گفتند که بخشی از پول را در قالب توکن FTT به سی‌زی داده‌اند.

در روز ۲ نوامبر ۲۰۲۲ (۱۱ آبان ۱۴۰۱) خبرگزاری کوین‌دسک گزارشی اختصاصی با محوریت سندی فاش‌شده منتشر کرد. آن گزارش می‌داد آلامدا ریسرچ (Alameda Research)، یک صندوق پوششِ تحت مدیریت سم بنکمن‌فراید، حجمی غیرعادی از توکن‌های FTT را دراختیار دارد. اف تی ایکس و آلامدا ریسرچ در ظاهر قرار بود شرکت‌هایی مجزا باشند، اما گزارش کوین‌دسک نشان می‌داد این دو شرکت ارتباطات مالی تنگاتنگی با هم دارند.

بایننس روز ۶ نوامبر ۲۰۲۲ (۱۵ آبان ۱۴۰۱) در بیانیه‌ای گفت: «با استناد به افشاگری‌های اخیر» تمامی توکن‌های FTT خود را می‌فروشند. در واکنش به این موضوع، ارزش توکن FTT به‌شدت افت کرد و سرمایه‌گذاری‌های خارجی خود را از صرافی FTX شروع کردند، زیرا این صرافی به سرنوشت چند شرکت ورشکسته شده است.

مشتریان FTX در سه روز درخواست دریافت ۶ میلیارد دلار پول را ثبت کردند و این صرافی برای پردازش درخواست‌ها با مشکل مواجه شدند. به نظر می‌رسید که FTX دچار بحران نقدینگی شده است، به این معنا که پول لازم برای پرداخت به کاربران را دراختیار نداشت.

بایننس چگونه خودش را در معادله جا کرد؟

بایننس سه شنبه هفته گذشته در بیانیه‌ای گفت با مدیران FTX به توافق رسیده است تا این صرافی را تصاحب کرده و به زیرمجموعه‌ای خود تبدیل کند. سی‌زی در بیانیه‌ای باینس به وضوح گفته بود: «بایننس این حق را به خود می‌دهد که در هر زمانی که خواست‌، از زمان عقب‌نشینی کند».

سم بنکمن‌فراید در اطلاعیه‌های هم‌زمان، قرارداد موردبحث را از حفاظت می‌کند و به FTX امکان می‌دهد پردازش‌های برداشت پول را ادامه دهد. بنکمن‌فراید سعی می‌کند شایعات درگیری بین FTX و بایننس را کمرنگ کند. او گفت تصاحب FTX به دست باینس بهترین کار ممکن است.

چرا قرارداد FTX و بایننس از هم پاشید؟

چهارشنبه هفته گذشته، تنها یک روز پس از انتشار بیانیه اولیه، بایننس در بیانیه دیگری گفت که FTX به تصاحب تبدیل شده است. باینس گفت این تصمیم «نتیجه ریزکاویِ دقیقِ شرکت است.» بایننس همچنین گفت تحقیقات احتمالی نهادهای رگولاتوری آمریکا و گزارش‌هایی مبنی‌بر سوءمدیریت وجوه کاربران توسط FTX، در این تصمیم نقش‌آفرینی کرده‌اند.

مقالات مرتبط:

بایننس در بیانیه‌اش گفت: «هر باری که یکی از بازیگران اصلی صنعت کریپتو شکست می‌خورد، مصرف‌کنندگان متضرر می‌شوند. در چند سال اخیر افزایش مقاومت اکوسیستم کریپتو را دیده‌ایم و به مرور زمان به این باور رسیده‌ایم که انزواطلبانی که از وجوه کاربران سوءاستفاده می‌کنند توسط بازار آزاد می‌شوند.»

FTX پنج شنبه با پلتفرم ترون گفت که در حوزه بلوک چین فعالیت می‌کند تا یک‌سری توکن‌ها را از FTX به سایر والت‌های رمزارز منتقل کند. حتی این اقدام نیز به نتیجه مثبتی منتهی نشد.

چرا بحران FTX روی رمزارزها اثر منفی گذاشت؟

صنعت رمزارز سال‌ها در تلاش برای نهادهای قانونی، سرمایه‌گذاران و سرمایه‌گذاری‌ها بوده است که ارزش آن را رعایت کند. FTX – کمتر از دور – باثبات‌تر از اکثر شرکت‌های این صنعت به نظر می‌رسد. سقوط این صرافی بزرگ و فروش توکن‌ FTT توسط بایننس باعث وحشت در بازار رمزارز شده و تأثیر به‌سزایی روی آن گذاشته شده است.

از سه شنبه هفته گذشته، قیمت توکن FTT از 8 درصد کاهش یافته است. قیمت بیت کوین و اتر، دو مورد از مهمترین رمزارزهای دنیا نیز از سه شنبه با نوسان شدید روبه‌رو شده است. قیمت این دو رمزارز در برهه‌های نسبتاً کوتاه از ۲۰ درصد پایین آمد.

منبع