یافته‌های جدید نشان می‌دهد که احتمال زنده ماندن سیاره‌های شبیه به زمین در شرایط پرآشوب پس از مرگ ستاره‌ها از آنچه قبلاً می‌شد کمتر است. این موضوع به این معنی است که اولین سیاره فراخورشیدی کشف‌شده در ۳۰ سال پیش ممکن است شرایط عجیب‌تری داشته باشد.

سیاره فراخورشیدی PSR B1257+12B در سال ۱۹۹۲ توسط دو اخترشناس به‌نام‌های الکس ولشتان و دیل فریل کشف کرد. این سیاره جرمی مشابه زمین دارد و به‌دور ستاره‌ای غیرمعمول و مرده از نوع تپ‌اختر می‌کند. پس از این سیاره مشخص شد که دو سیاره فراخورشیدی شبیه به جهان‌های سنگی منظومه‌ای شمسی به‌دور این ستاره در گردش هستند.

بااین‌حال بزرگ‌ترین مطالعه‌های انجام‌شده روی تپ‌اخترها نشان می‌دهد که منظومه‌های دارای این ستاره‌های مرده هستند که شبیه به زمین را در خود جای می‌دهند. از این رو می‌توانم پی‌اس‌آر بی۱۲۵۷+۱۲ را بگویم که ناسا از آن با عبارت گورستان کیهانی یاد می‌کند یک منظومه‌ای کاملاً نادر است.

شرایط این منظومه که در فاصله 2300 سال نوری از زمین قرار دارد به گونه‌ای است که قابلیت نگهداری آن را از سیاره‌های شبیه به زمین کمتر می‌کند. تپ‌اختری که در قلب این منظومه قرار دارد در هر ۶.۲۲ میلی‌ثانیه یک بار به‌دور خود می‌گردد (یا به عبارت ۱۶۱ دور در هر ساعت) و سیاره‌های خود را با تشعشعات مرگباری که حتی از زمین نیز می‌توانند بمباران می‌کند را شناسایی کنند. شاید به همین دلیل است که نام مستعار این ستاره را لیچ گذاشته است. لیچ به‌معنی مرده‌ای متحرک نام یک شخصیت فانتزی شرور در داستان‌های علمی تخیلی است که تعدادی جادویی دارد.

مطالعه‌ای که روی 800 تپ‌اختر توسط محقق رصدخانه‌ی بریتانیایی جودرل بانک در پنجاه سال گذشته انجام شد، نشان می‌دهد که تنها 0.5 درصد از تپ‌اخترها شامل سیاره‌هایی با جرم مشابه جرم زمین می‌شوند. یافته‌های این پژوهش در آخرین نسخه از ژورنال علمی یادداشت‌های ماهانه انجمن سلطنتی اخترشناسی منتشر شده است.

یافته‌های این مطالعه به پیچیده‌تر شدن نحوه‌ی زنده ماندن سیاره‌ها در مدار ستاره‌های تپ‌اختر می‌شود. تپ‌اخترها مانند تمام ستاره‌های نوترونی زمانی تشکیل می‌شوند که سوخت همجوشی در هسته‌ای ستاره‌های غول‌پیکر به پایان می‌رسد و فشار بیرونی که باعث جلوگیری از فروپاشی گرانشی ستاره بین می‌رود می‌شود.

پی‌اس‌آر-بی۱۲۵۷-بی۱۲ اولین سیاره فراخورشیدی کشف‌شده

پی‌اس‌آر بی۱۲۵۷+۱۲بی، اولین سیاره فراخورشیدی کشف‌شده، به دور یک ستاره‌ی مرده می‌کند.

درنتیجه این فروپاشی یک انفجار ابرنواختری بزرگ به‌وقوع می‌پیوندد. این انفجار به‌حدی است که شدت روشنایی آن می‌تواند از روشنایی تمام ستاره‌های موجود در کهکشان قدرت میزبان آن بیشتر باشد. در نهایت پس از انفجار چیزی که از ستاره برجا می‌ماند یک ستاره بسیار کوچک اما چگال است. ستاره‌های نوترونی به‌قدری چگال هستند که گویی جرم خورشید در داخل ستاره‌های به شعاع یک شهر جمع‌شده باشند. ستاره‌های نوترونی از چگال‌ترین مواد موجود در کیهان ساخته می‌شوند و هر قاشق چایخوری از آن می‌تواند ۳.۶ تریلیون وزن داشته باشد.

نوع تپ‌اخترها از ستاره‌های نوترونی هستند که به دلیل سرعت بالای چرخش و میدان‌های مغناطیسی قوی خود پرتوهای درخشانی از رادیویی گسیل می‌شوند. کاملیا نیتو دوره دانشجویی دکترا از دانشگاه منچستر در این باره می گوید:

تپ‌اخترها مانند فانوس‌های دریایی کیهانی هستند که با هر بار چرخشی تولید می‌کنند که تا زمین می‌رسد. این سیگنال‌ها توسط تلکس‌های رادیویی قابل شناسایی هستند و موضوع جذابی برای تحقیقات علمی به‌شمار می‌روند.

برخی از منظومه‌های تپ‌اختری ممکن است میزبان سیاره‌ها فراخوردی شگفت‌انگیز باشند که در هیچ جای دیگری از کیهان پیدا نمی‌شوند. اما به نظر می‌‌‌

مقاله مرتبط:

نیتو عضوی از یک تیم تحقیقاتی از دانشگاه منچستر است که بزرگ‌ترین مطالعه‌های انجام شده در سیاره‌ها منظومه‌های تپ‌اختری تا امروز را به سرانجام رسانده‌اند. این تیم در بررسی‌های خود بر سیاره‌های با جرمی تا صد برابر جرم زمین و تناب‌های مدارک ۲۰ روز تا ۱۷ سال شناسایی شده است. محققان درنهایت موفق به شناسایی ۱۰ سیاره فراخورشیدی از این دست شدند و به‌نظر می‌رسد منظومه‌ای PSR J2007+3120 بیشترین شانس میزبانی از سیاره‌ها فراخورشیدی مشابه زمین را داشته باشد. کارشناسان معتقدند این تپ‌اختر را دارند که در فاصله‌های ۱۷ هزار سال نوری از زمین قرار دارند، می‌توانند دو سیاره را با جرم‌هایی که مدارهای مداری ۱٫۹ سال و ۳٫۹ سال باشند، داشته باشند.

اما آیا سیاره‌هایی که به‌دور تپ‌اخترها می‌شوند دارای جرم و تناب‌های مداری شبیه به هم هستند؟ متأسفانه اخترشناسان به شواهد کافی برای اثبات این موضوع دست پیدا نکردند. بااین‌حال این سیاره‌ها یک وجه مشترک دیگر دارند: به نظر می‌رسد سیاره‌های فراخورشیدی در منظومه‌های تپ‌اختری دارای مدارک‌های به‌شدت بیضوی هستند. این در حالی است که مدار سیارهای منظومه‌ای شمسی بیشتر شبیه به دایره است. این موضوع می‌تواند بیانگر تفاوت فرآیند تشکیل سیاره‌های منظومه‌ای تپ‌اختری با سیاره‌های منظومه‌ای شمسی باشد. نیتو در این مورد می‌گوید:

تپ‌اخترها اجرام جالب‌ و غیرمعمولی هستند. دقیقاً ۳۰ سال پیش اولین سیاره فراخورشیدی در مدار یک تپ‌اختر کشف شد اما ما هنوز نمی‌دانیم این سیاره‌ها چگونه می‌توانند در چنین شرایطی برای پرآشوب شدن و دوام بیاورند. پی بردن به فراوانی این سیاره‌ها و وجه مشترک آن‌ها اولین قدم برای حل این معما است.

اگر دوست داشتی امتیاز دادن یادت نره!