به گزارش زومیت، جلسه هم‌اندیشی سردبیران و دبیران رسانه‌های حوزه اقتصاد دیجیتال درباره سامانه توثیق الکترونیک روشمند و هوشمند (ستاره) ظهر هشت مرداد برگزار شد. در این نشست، محمد جلالمشاور وزیر اقتصاد و دارایی، این سامانه را به‌طورکامل معرفی و درباره نحوه کار و کارکرد آن توضیحاتی ارائه کرد. مدیر روابط‌عمومی سازمان بورس و اوراق بهادار و شرکت‌های مستقلی که در آن شرکت دارند نیز از دیگر حاضران در این نشست بودند که نکاتی درباره این طرح ارائه کردند.

در ابتدای این جلسه، محمدهادی سلیمی‌زادهمدیر روابط‌عمومی سازمان بورس و اوراق بهادار، سامانه «ستاره» را که به‌تازگی رونمایی می‌شود، اعلام کرد، به همین دلیل است که فرآیندهای حقوقی را طی می‌کنند و پس از طی‌کردن این فرآیند دردسترس عموم مردم قرار خواهند گرفت. به‌گفته او، این سامانه را وزارت اقتصاد با همکاری شرکت‌های سرمایه‌گذاری مرکزی تهیه و راه‌اندازی کرده است و بانک‌های ملی و مهر و رسالت لازم برای توثیق سهام ازطریق این سامانه را فراهم کرده است. سلیمی‌زاده درباره متولی اجرای این طرح گفت:

به‌‌منظور یکپارچه‌سازی، طرح‌های درون درون وزارت اقتصاد، به‌طور خاص در آن‌ها فعالیت می‌کنند که برخی از آن‌ها را در وزارتخانه و برخی دیگر از ساختارهای بیرون از آن بوده است. بحث توث سهام از گذشته در وزارت اقتصاد مطرح شده و مربوط به آن است، همچنین شرکت‌های سرمایه‌گذاری مرکزی انجام داده‌اند.

به‌گفته مدیر روابط عمومی سازمان بورس، با یکپارچه‌سازی به‌وسیله سامانه ستاره علاوه بر نهادهای این سازمان، سایر دستگاه‌هایی که ذیل دولت و قوه قضائیه هستند، با این طرح همکاری خواهند کرد.

ایجاد زیرساخت برای پرداخت‌های مدت‌دار

محمد جلال، مشاور وزیر اقتصاد و دارایی، به نیازها و الزامات اشاره کرد که به ایجاد سامانه تعیین شده است. او فقدان زیرساخت‌های لازم برای پرداخت‌های مدت‌دار را مهم‌ترین دلیل راه‌اندازی سامانه ستاره‌خوان و در اینباره توضیح داد:

در کشور ما زیرساخت های نسبتاً مناسب در حوزه پرداخت نقدی وجود دارد و شرکت های بزرگ درزمینه خدمات مالی داریم که در حوزه پرداخت نقدی فعال هستند. اما زیرساخت‌های توسعه‌یافته الکترونیکی مبسوطی برای حوزه پرداخت‌های مدت‌دار یا خریدهای اقساطی نداریم. بههمین‌دلیل، امکانات کافی برای رشد و پیشرفت اقتصادهای این منطقه وجود نداشت.

به‌گفته جلال، نبود این زیرساخت‌ها باعث شد تا امروز از ابزارهای حقوقی یا ابزارهای مالی سنتی، مانند چک و سفته برای پرداخت‌های مدت‌دار استفاده شود. سوییچ ستاره برای رفع همین مشکل و به‌منظور ایجاد همین زیرساخت طراحی و راه‌اندازی شده است. او درباره هدف از ایجاد سامانه ستاره نیز چنین گفت:

هدف از این سامانه یا سوییچ این است که نهادهای متولی دارای برنامه‌های پذیرفته شده در کشور به آن متصل هستند و شرکت‌های اقتصادی در اقتصاد فناوری‌های مالی ما پایه‌ریزی می‌شوند.

جلال این اتفاق را مشابه اتفاقی خواند که بیش از ۱۱ سال قبل در حوزه پرداخت رخ داد و پرداخت الکترونیک جایگزین پرداخت پول نقد شد. به‌گفته وی، با راه‌اندازی درگاه‌های پرداخت الکترونیک، PSPها، فروشگاه‌های آنلاین و… نیز پایه‌گذاری شدند و تجارت الکترونیک در کشور رشد و پیشرفت پیدا کرد. سوییچ ستاره هم در حال راه‌اندازی است تا زمینه را برای رشد پرداخت‌های مدت‌دار و برنامه‌پذیری فراهم کند.

سامانه توثیق هوشمند چگونه عمل می‌کند؟

به‌گفته مشاور وزیر اقتصاد، شرکت سپرده‌گذاری، متولی دارایی‌های مردم در بازار بورس، پیش‌گام این طرح است. او درادامه درباره نحوه کار این زیرساخت نیز چنین توضیح داد:

این زیرساخت در قالب یک دسترسی الکترونیکی یا APIهای لازم برای تعریف یک تراکنش وثیق است که احراز هویت، احراز دارایی، احراز قیمت، صدور فرمان توثیق، صدور فرمان آزادسازی، صدور فرمان خروج و… با آن انجام می‌شود.

در واقع، تمام کارکردهای لازم برای انجام یک تراکنش توثیق به‌واسطه این سوییچ انجام می‌شود و بنا به استفاده از توثیق با این سامانه به‌سمت نهادهای متولی دارایی مردم هدایت می‌شود. این‌ها نهادهایی هستند که دارای مردمی هستند که نزد آن‌ها به امانت گذاشته شده است.

به‌کمک درگاه‌های پرداخت مدت‌دار که به‌اختصار به آن‌ها CSP گفته می‌شود، تمامی مراحل پرداخت و انجام تراکنش‌های برنامه‌پذیری به‌صورت الکترونیکی انجام می‌شود. به‌گفته مشاور وزیر اقتصاد، با فعال‌سازی این زیرساخت فعالیت‌های شرکت‌های حوزه فروش اقساطی عمق و وسعت پیدا خواهد کرد و شرکت‌های هم در این حوزه ایجاد می‌شوند. مجموع این شرایط می‌تواند به رشد تجارت الکترونیکی منجر شود.

کدام یک از دارایی ها می توانند وثیقه شوند؟

انواع شرکت‌های اموال و دارایی قابل‌قابلیت‌وثیقه‌ها در سامانه‌ها هستند که عبارت‌اند از: سهام و بورس اوراق بهادار، سکه و گواهی سکه، اندوخته بیمه عمر و سنوات، گواهی کسر از حقوق سازمان‌های دولتی، سند املاک، سند خودرو و سیم‌کارت.

با استفاده از روش توثیق الکترونیک، مردم می‌توانند از موارد استفاده شده یا پس‌اندازکردن خود را به‌عنوان وثیقه‌ای برای دریافت اعتبارات و تسهیلات، پرداخت‌های اقساطی و… استفاده کنند. البته برای این کار، بخش‌های انجام شده به کار گرفته می‌شوند. محمد جلال در تشریح این بخش‌ها گفت:

این زیرساخت متشکل از ۴ موجود مختلف است که در لایه‌های مختلف فعال و به‌کمک آن‌ها فرآیند توثیق الکترونیک انجام می‌شود. موجودیت اول نهادهای متولی دارایی های توثیق پذیرفته است. موجودیت دوم خود سوییچ ستاره است. CSPها سومین موجودیت حاضر در این فرآیند هستند و درنهایت، شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات مدت‌دار یا اقساطی شرکت‌های ارائه‌دهنده تسهیلات و… هستند که با مردم و کسب‌وکارها ارتباط دارند.

فرآیند توثیق با این نهاد طی مراحل انجام می‌گیرد. برای مثال، ممکن است فردی نزد بورس دارایی داشته باشد یا صاحب طلا یا ملک یا هر دارایی برنامه‌پذیر دیگری باشد. در این صورت، فرد می‌تواند این دارایی را به صورت الکترونیکی فراخوانی کند. این فراخوان از مسیر این سوییچ به‌سمت شرکت‌کننده مرکزی هدایت می‌شود و عملیات توثیق انجام و قرارداد منعقد می‌شود.

به‌گفته جلال، با پیاده‌سازی این سامانه، اگر افراد دارای برنامه‌پذیری باشند و نهادهای متولی این دارایی را داشته باشند، این نهادها دارای مدنظر را به‌نفع صاحب آن به‌صورت وثیقه ارائه می‌دهند تا در مراحل بعدی، صاحب دارای مدنظر و دارای مدنظر متفاوت متفاوت باشد. اعم از دریافت تسهیلات، پرداخت اقساطی، تضمین چک و… استفاده کند.

بدین‌ترتیب، در سطح بالای این زیرساخت‌های متولی دارای برنامه‌های پذیرفته‌شده، مانند سازمان‌های نهادینه‌سازی مرکزی و شرکت‌های ارائه‌دهنده بیمه عمر و صندوق بازنشستگی هستند و در سطح پایینی آن شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات توثیق و درگاه‌های توثیق هستند که حوزه فناوری‌های مالی ناظر را به حوزه‌های پرداخت می‌کنند. مدت‌دار و اقساطی خدمات ارائه می‌دهند.

عمق‌بخشیدن به حوزه توثیق با سوییچ ستاره

مشاور وزیر اقتصاد معتقد است که این سوییچ به حوزه تضمین و توثیق عمق می‌بخشد و بدین‌ترتیب، شرکت‌های این حوزه می‌توانند فضای جدید و توسعه‌یافته‌ای شوند.

جلال عمل بانک‌ها در این فرآیند نیز گفت:

سه بانك ملي و مهر كه در محل رسالت خُرد پيشتاز هستند، به اين ترتيب دسترسي مي‌گيرند و مي‌توانند به مردم خدمت كنند.

او ارائه سرویس به‌وسیله بانک به شرکت‌های حوزه فین‌تک را نیز چنین بیان کرد:

بانک‌ها می‌توانند به شرکت‌های فین‌تک نیز ارائه دهند تا عمق فعالیت‌های حوزه توثیق بیشتر شود. بانک‌ها در این زمینه نقش CSPها را ایفا و فرآیند را به‌سمت نهادهای بالادستی هدایت می‌کنند.

الزامات قانونی؛ اصلی ترین مشکل اجرای پروژه توثیق هوشمند

درادامه این نشست، محمدی، مدیر پروژه توثیق، توضیحات مختصری درباره پیشینه سامانه و سایر فعالیت‌های شرکت هوشمند ستاره‌گذاری مرکزی در حوزه توثیق هوشمند ارائه داد. او وثیقه را یکی از وظایف شرکتی که از سال‌ها پیش به‌صورت غیرهوشمند انجام می‌شود، انجام داد. محمدی در اینباره چنین توضیح داد:

یکی از شرکت‌های سرمایه‌گذاری مرکزی، به‌عنوان یکی از ارکان‌های اجرایی در بازار سرمایه، و ثیقه‌گذاری سهام است که هدف از فعالیت‌های ابتدایی به‌صورت سنتی در حال انجام است.

به‌گفته او، پروژه توثیق هوشمند پیش‌ازاین و در فاز اول به توثیق هوشمند سهام عدالت محدود بوده است که این فاز در سال ۱۳۹۹ انجام شده است. مدیر تولید پروژه توثیق هوشمند درباره این فاز نخست نیز گفت:

با توجه به این هدف جامعه ما سهامداران عدالت بودند و نوع داراییشان مشخص بود، پروژه محدودتر و کوچکتر بود. بیش از 350 هزار درخواست توثیق در سامانه ایوای بانک ملی ثبت و عملیات رفع توثیق انجام شده و همچنان این عملیات ادامه دارد.

افزون برین، درباره مسائل موجود در توسعه پروژه توثیق هوشمند چنین توضیح داد:

یکی از چالش‌های موجود در پروژه فعلی، توثیق کتاب بهادار بود. ما با هدف جامعه بزرگ‌تر و نهادهای بزرگ‌تری در ارتباط بودیم و الزامات قانونی دست‌وپاگیری وجود دارد که مشکلاتی جدی برایمان ایجاد می‌کند.

به‌گفته محمدی، شرکت اختصاص‌سازی مرکزی از تابستان ۱۴۰۰ کار شناخت و تحلیل را برای این فاز از پروژه‌های آغاز شده و با کمک کارگروه‌های عملیات‌های مختلف این پروژه انجام می‌دهد تا با کمترین حقوقی این فرآیند را از حالت دستی به الکترونیک انجام دهد. پیاده سازی کند.

اگر دوست داشتی امتیاز دادن یادت نره!