در ایستگاه آتش‌نشان‌ها حرکت می‌کنند و ماشین آتش‌نشانی از خط ویژه خودش را به محل حادثه می‌رساند، ساختمان پلاسکو در خیابان جمهوری تهران. زمان در ذهن کسانی که این مانور را تماشا می‌کنند، به عقب برمی‌گردند. به دی ۱۳۹۵ که ساختمان قدیمی پلاسکو فروریخت و مردم را داغدار کرد. مدیریت شهری در مراسم رونمایی اولین اپراتور پایش هوشمند حریق می‌گوید که اگر آن زمان این سیستم راه‌اندازی شود، ممکن است حادثه پلاسکو اتفاق بیافتد.

تهران می‌خواهد هوشمند شود و اولین شهری است که به این اپراتور مجهز خواهد شد. شهری که هنوز یک ماه هم نیست سامانه‌های هوشمندش هک شدند و تا چند روز هم دردسترس نبودند. سرپرست سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری تهران می‌گوید: «همه می‌دانند که ما در چند هفته اخیر در روزهای سختی داریم و این رونمایی برای ما امیدآفرین است.»

شبکه امنیت شهرداری ضعیف نبود

مهدی چمران: معلوم نیست که امنیت شبکه ضعیف بوده است. این علم و فناوری جلو است، هم ما جلو می‌رویم و هم دشمنانمان می‌آیند

پس از حمله سایبری، مدتی طول کشید تا بتوان از سامانه‌های شهرداری استفاده کرد و در مورد ضعف امنیت شبکه‌های پیش آمد که به هک‌شدن سامانه‌ها تبدیل شد. مدیران شهری به‌وضوح به دلیل آسیب پذیربودن شبکه شهرداری اشاره نکردند. مهدی چمرانرئیس شورای شهر تهران هم که در این رونمایی حضور داشت، در پاسخ به خبرنگار زومیت ضعیف‌بودن شبکه امنیت را تکذیب می‌کند:

معلوم نیست که امنیت شبکه ضعیف بوده، ضعیف‌بودن را از کجا نمی‌دانیم؟ حمله‌های بسیار شدید و شدید به‌وقوع پیوسته است که به‌صورت ملی و برای مسائل سیاسی کلان کشور طراحی می‌شود و در مدت کوتاهی، دستگاه‌ها و سیستم‌های امنیتی ما درکنار شهرداری‌ها اصل آن را خنثی می‌کنند و الان دارند به‌سمت سیستمی می‌روند که تاحدمکن نفوذناپذیر باشد. به‌هرحال، این علم و فناوری است، هم ما جلوی می‌رویم و هم دشنمانمان جلوی می‌آیند. ولی ما باید مرتب خودمان را بسازیم و جلو برویم.

به‌گفته چمران، شبکه اجتماعی‌ای به این وسعت از امنیت ویژگی‌ها است؛ ولی اتفاق‌افتاده برنامه‌ریزی‌هایش بسیار عالی بود و نتیجه‌اش را هم دیدیم که تا مدتی سیستم‌های شهرداری را از کار انداختند. بااین‌حال، برنامه‌های دیگری که در کنارش دیده‌اند، عملیاتی نشدند.

هادی محضرنیاسرپرست فاوا، می‌کند هوشمندسازی و به‌کارگیری فناوری‌های نوین از مدیریت شهری هستند و اگر شهرداری به این سمت نرود، در مدیریت شهری دچار ضعف است. در این مسیر به مشارکت بخش خصوصی نیاز است. محضرنیا میافزاید:

فاوا نهادی حاکمیتی و قانون‌گذار و تعیین‌کننده برنامه‌ها است و برای اجرا به فناوری نیازهای اکوسیستم کمک می‌کند. مشارکت بخش خصوصی چه در لایه سرمایه گذاری و چه فناوری برایمان جذاب است.

اگر گران باشید، نمی‌توانیم اجرایش کنیم

جذب سرمایه‌گذاری موضوعاتی است که معاونت شهرسازی و معماری تهران هم به آن اشاره می‌کند. به گفته حمیدرضا صارمیمدیریت شهری هرروز به فناوری‌های جدید دست‌های پیدا می‌کند و هزینه‌های زیادی در زیرساخت‌های شهری انجام می‌دهند، قدرت به کارگیری فناوری‌ها را به‌نفع مردم ندارند یا هزینه‌هایش زیاد است و صرفه‌جویی نمی‌شود. او درباره راهاندازی سیستم پایش هوشمند حریق می‌گوید:

این کار زیبایی است ولی اگر به‌سمتی برود که گران باشد، امکان پیاده‌سازی آن در شهر تهران وجود ندارد. برای عبور از شهر از مشکلات راهی جز این نیستیم که بخش خصوصی بیاید و سرمایه گذاری کند.

صارمی خطاب به مدیران مبین‌نت و همراه اول می‌گوید اگر پیش‌ها انجام شود و این سیستم کارآمدی خود را به جامعه نشان دهد، مدیریت شهری می‌تواند درخواست کند بخشی از ساختمان‌ها را برای سال 01 به داشتن این سیستم الزامی کند. وی میافزاید:

[این امر] منوط به شرایطی است که خدمات دائمی باشد و روزاولی نباشد و ماهانه به‌قدری نباشد که در جامعه فشار بیاورد.

تعرفه اتصال به سیستم هوشمند پایش حریق در سال ۱۳۹۸ در مصوبه شورای شهر تهران مشخص شده است. حسین طهرانیشرکت مبین نت، درباره مدیریت شهری بابت هزینه‌های این سیستم به زومیت می‌گوید:

بیزنس پلن این پروژه پروژه مصوب شورای شهر در سال 1398 نوشته شده است که تعرفه های اتصال به سیستم هوشمند پایش حریق در آن به کارکردهای مختلف و متراژ مشخص شده و هزینه های آبونمان باید پرداخت شود. آن سال جاری باید با توجه‌به تغییر هزینه‌ها دوباره بازنگری شود و کار ما همون تصویب شود. هیچ هزینه ای اضافه نمی کند. نه ما و نه شهرداری مرجع صالح برای تعیین تعرفه ها نیستیم و تعرفه های شورای شهر ملاک است.

رونمایی پایش حریق

همین‌حالا هم دیر است

شرکت آتش‌نشانی می‌گوید اپراتور پایش هوشمند حریق باید زودتر عملیاتی شود و همین‌حالا هم دیر شده است. به‌گفته قدرت‌الله محمدی، سیستم اعلام حریق هوشمند می‌تواند باعث کاهش زمان امدادرسانی واحدهای عملیاتی آتش‌نشانی شود. وی معتقد است:

ما در سازمان آتش‌نشانی از این تصمیم‌ها صحبت می‌کنیم و یک جان یک انسان را نجات می‌دهد یا از این که به اموال مردم از می‌کند. به این طریق عامل انسانی که می‌خواهد حادثه را اعلام کند، حذف می‌شود و سرعت می‌گیرد.

آتش‌نشانی این سیستم را می‌تواند کمک کند به مراکزی که افراد ناتوان در آن ساکن هستند، خانه‌های سالمندان یا بیمارستان‌ها سریع‌تر انجام شوند. همچنین، همراه با اعلام حریق، نقشه‌های ساختمان و منطقه اطراف برای آتش‌نشانی ارسال می‌شود. محمدی بیان می‌کند:

بدین‌ترتیب، سردرگمی نمی‌شویم و با آگاهی و تحلیل موقعیت اعزام می‌شویم.

درحال‌حاضر، ساختمان‌های تهران به سامانه‌های حریق در حال اتصال هستند. ولی محمدی می‌گوید برخی از ساختمان‌ها در تعمیر و نگهداری و به‌روزرسانی این سامانه‌ها مشکل دارند و به‌دلیل فقدان نگه‌داری خاموش می‌شوند. امید می‌رود با اتصال به این اپراتورهای هوشمند به‌سرعت متوجه مشکل سیستم‌های اعلام حریق شوند. ساختمان‌هایی مثل بایگانی‌های محرمانه و انبارها و مراکز دولتی اماکنی هستند که آتش‌نشانی منتظر اپراتور هوشمند پایش حریق برای آن‌ها هستند. محمدی میافزاید:

ما نگهبانی داریم که سازمان را از وضعیت حادثه‌ای به ایده‌محوری و هوشمندسازی تغییر می‌دهد. از این به‌بعد، آتش‌نشانی ایده‌هایی از این دست به شرکت‌های دانش‌بنیان خواهد داد.

این اپراتور با نام «الرت» با همکاری سازمان آتش‌نشانی و سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری تهران و اجرای شرکت مبین‌نت تهیه شده است. تا‌به‌حال ساختمان برج همراه، ساختمان مبین‌نت مطهری، ساختمان مبین‌نت کوه نور و ساختمان پلاسکو زیر پوشش این اپراتور قرار گرفته‌اند.

اگر دوست داشتی امتیاز دادن یادت نره!