بیش از ۱۲ میلیون نفر در سراسر دنیا به دلیل بیماری یا آسیب به قرنیه (لایه‌ی شفاف بیرونی چشم) نابینا هستند. پزشکان می‌توانند با پیوند قرنیه‌ای فردی که به‌تازگی فوت شده است، بینایی را به افراد نابینا برگردانند، بااین‌حال حاضر در حدی بالا هستند که تقریباً تنها یک نفر از هر 7 نفر از قرنیه می‌کند.

آن‌طور که وایرد می‌نویسد، نیاز به پیوند قرنیه در ایران و هند که در حال توسعه اقتصادی هستند، بیشتر از سایر نقاط است. در چنین تاریخی به دلیل نبود بانک ذخیره‌شده قرنیه‌ی چشم با محفظه‌های سرد ویژه، در قرنیه شدید حس می‌شود. بدون دسترسی به تجهیزات ویژه، قرنیه‌ای که برای پیوند زدن در نظر گرفته شده باید در عرض پنج تا هفت روز استفاده شود.

ایسن آکپکاستاد چشم‌پزشکی در دانشگاه جانز هاپکینز، می‌گوید: «دلیل سخت‌بودن قرنیه در این مناطق، این است که قرنیه‌ها قبل از پیوند زده شده توسط پزشک منقضی می‌شوند. بانک احداث چشم به دلیل نیاز به یک زنجیره سرد، بسیار پرهزینه است.»

در همین راستا پژوهشگرانی در سوئد با اتکا بر دانش مهندسی زیستی، قرنیه‌ی ویژه‌ای ازطریق کلاژن خالص‌شده‌ای است که از پوست خوک ساخته می‌شود که مشابه آن موجود در قرنیه‌ی انسان است. قرنیه‌های زیست‌مهندسی‌شده را می‌توانم خیلی راحت‌تر دردسترس قرار داد و این قرنیه‌ها ممکن است نسبت‌به بافت طبیعی چشم ماندگاری بیشتر داشته باشند.

قرنیه‌ای ساخته‌شده توسط پژوهشگران سوئدی، در یک کارآزمایی کوچک بینایی، فردی را که به دلیل ۲۰ قوز قرنیه نابینا یا از بینایی رنج میبردند، باز کند یا بهبود می‌بخشد.

بیش از ۱۲ میلیون نفر در سراسر دنیا به دلیل آسیب به قرنیه نابینا هستند

مهرداد رفعتمدرس ارشد مهندسی پزشکی در دانشگاه لینشوپینگ سوئد، می‌گوید: «ما فکر می‌کنیم که امکان شخصی‌سازی و تولید انبوه این قرنیه‌ها به قرنیه‌ای اهدایی از سوی دیگر انسان‌ها وجود دارد. قرنیه‌های اهدایی معمولاً کیفیت خوبی ندارند چون از بیمارانی که سالخورده تهیه می‌کنند غالباً نمی‌شوند.» رفعت بنیان گذار LinkoCare Life Sciences است؛ این شرکت قرنیه‌های زیست‌مهندسی‌شده‌ای بود که در مطالعه‌ی استفاده‌های متعددی تولید کردند.

به گفته‌ی مهرداد رفعت، شخصی‌سازی‌های بسیاری می‌توانند روی قرنیه‌ها انجام دهند.

پژوهشگران سوئدی برای ساخت قرنیه‌ی موردبحث مولکول‌های کلاژن را از پوست خوک جدا کردند و اجزای بیولوژیکی دیگر بافت را تفکیک کردند. پژوهشگران برای افزایش استحکام فیبرهای کلاژن در بین آن‌ها پیوند برقرار کردند و سپس فیبرها را در کنار هم قرار دادند تا نوعی داربست هیدروژلی با تقلید از قرنیه‌ای انسان ایجاد شود.

قرنیه مصنوعی از نزدیک

در پیوند قرنیه با استفاده از اهداکننده‌های انسانی، جراح باید آسیب‌دیده‌ای فرد گیرنده را به طور کامل کامل کند. این عمل جراحی با استفاده از تجهیزات پزشکی گرانقیمتی انجام می شود که در بسیاری از نقاط دنیا دردسترس درمان می شود. در مطالعه اخیر، پژوهشگران سوئدی شکافی کوچک در چشم بیمار ایجاد کردند و قرنیه‌ای زیست‌مهندسی‌شده را روی قرنیه‌های فعلی آن‌ها انجام دادند. این کار باعث استفاده از قرنیه زیست مهندسی شده به روش ساده‌تری باشد.

مهرداد رفعت می‌گوید و اعضای تیمش کارآزمایی را در هند و ایران روی افراد مبتلا به قوز قرنیه انجام دادند. در این بیماری، قرنیه ای است که در حالت عادی گرد می شود به نازک و به سمت بیرون برآمده می شود و شکلی شبیه مخروط پیدا می کند. قوز قرنیه باعث تاری و تحریف می شود و ممکن است در گذر زمان فرد را نابینا کند. بیماری قوز قرنیه ۲.۳ درصد از جمعیت هند (معادل ۳۰ میلیون نفر) و ۴ درصد از جمعیت ایران (معادل ۳.۴ میلیون نفر) را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

اگر از این‌که قرنیه به‌شدت زخم شود و تغییر حالت پیدا کند، پزشکان بینای فرد به بیماری قوز قرنیه را تشخیص دهند، می‌توان با استفاده از لنزهای تماسی ویژه و روشی به نام جراحی کراس‌لینکینگ، را حفظ کرد. در این روش از فرابنفش برای تقویت قرنیه و کاهش بیماری استفاده می‌شود. پژوهشگران سوئدی در مطالعه‌ی بسیاری از افراد را انتخاب کردند که به دلیل ناراحتی و درد چشم، امکان بهبود وضعیت آن‌ها ازطریق لنزهای سفارشی وجود نداشت.

پس از عمل، پژوهشگران به مدت دو سال روی افراد داوطلب کنترل انجام دادند و نتیجه گرفتند که قرنیه‌ای مصنوعی بی‌خطر است و می‌تواند ضخامت و انحنای قرنیه طبیعی فرد بیمار را باز کند.

قبل از انجام عمل جراحی 14 نفر از 20 نفری که در کارآزمایی شرکت کردند نابینا بودند و سایر افراد با مشکل بینایی دست و پنجه نرم می کردند. دو سال بعد، سه نفر از افرادی که تا قبل از عمل جراحی نابینا بودند، به‌لطف ترکیبی از قرنیه‌های زیست‌مهندسی‌شده بودند و از لنز تماسی یا عینک، بینایی خود را به طور کامل (۲۰/۲۰) بازیابی کردند. در رابطه با بقیه افراد، در گروه هندی‌ها که از لنز تماسی استفاده کردند بینایی را در ۲۰/۲۶ بهبود یافتند و پژوهشگران ایرانی‌هایی که از عینک استفاده کردند باعث بهبود بینایی به ۲۰/۵۸ شدند.

مرجع آکادمی چشم‌پزشکی آمریکا: این منبع بسیار چشمگیر است

کریستوفر استارچشم‌پزشک در کالج پزشکی جون و سنفرد وایل دانشگاه کرنل و گفتار آکادمی چشم‌پزشکی ایالات متحده آمریکا، می‌گوید با کوچک بودن کارآزمایی‌های اخیر، نتایج حاصل از آن‌ها امیدوارکننده است: «دستاوردهای بینایی بعد از عمل جراحی بسیار چشمگیر بود و اگر بهتر از تکنیک‌های پیوند سنتی باشد. قرنیه قطعاً بدتر نیست.»

استار می‌گوید بیمارانی که با این روش جدید درمان می‌شوند درمقایسه‌با بیمارانی که برای آن‌ها از تکنیک سنتی پیوند قرنیه استفاده می‌کنند به قطره‌های چشمی کمتر نیاز دارند و به‌مدت کوتاه‌تر داروهای سرکوب‌کننده‌ای سیستم بدن می‌شوند.

جستجوهای دیگر نیز برای پیوند قرنیه گرفته شده است. نمونه‌های مصنوعی قرنیه که با پلاستیک ساخته‌شده‌اند نیز موجودند، اما صرفاً استفاده می‌شوند که بیمار یک یا عمل چند ناموفق اهدای قرنیه اسپری کرده باشد. ازآنجاکه قرنیه‌ها پلاستیکی‌اند، مانند بافت انسانی در چشم بیمار ادغام نمی‌شوند و همین خطر را در بالا می‌برد.

کریستوفر استار می‌گوید ادغام زیستی همیشه چالش بزرگی بوده است: «بدون ادغام زیستی مناسب درون، احتمال این‌که باکتری به چشم راه دارد و نادر ولی فاجعه‌بار به نام اندوفتالمیت کند بسیار می‌شود. حضور اندوفتالمیت در مواقع فرد را به صورت دائمی و غیرقابل‌برگشت نابینا می‌کند.»

بدن انسان به‌طور طبیعی به عضوی که پیوند زده می‌شود به‌عنوان خارجی نگاه می‌کند و آن را هدف قرار می‌دهد. این مکانیسم بدن برای هر نوع عمل پیوند، مشکل ساز است. کریستوفر استار می‌گوید که احتمالاً خطری دارد که قرنیه‌ای زیست‌مهندسی‌شده توسط بدن کمتر است، زیرا این قرنیه از روی سلول‌های ساخته شده است.

با همه‌ی امکانات ارائه‌شده، فرآیند قرار دادن یک قرنیه‌ی زیست‌مهندسی‌شده روی قرنیه‌ی انسان عادی (به جای برداشتن قرنیه‌ی آسیب‌دیده) یک‌سری‌ها محدود است. آکپک که احتمالاً این روش نمی‌تواند بسیار شدید قرنیه را که به کدر شدن یک منتهی می‌شود درمان کند: که مرحله پیشرفته‌ای قوز قرنیه وجود ندارد.» آسپک می‌گوید که احتمالاً برای جوابگوی روش جدید در این دسته از افراد باید قرنیه‌ای آسیب دیده برداشته شود. متأسفانه این کار نیازمند آموزش و فناوری ویژه است که در بسیاری از مناطق امکان دسترسی به آن‌ها وجود ندارد.

مقالات مرتبط:

آسپک در ادامه می‌گوید پیوند در ابتدا نیازمند تشخیص بیماری قرنیه است. تشخیص بیماری در مناطق کم‌درآمد به متخصصان چشم‌ها می‌توانند از بین بروند. آسپک می‌گوید مشکل اصلی فقر است و قرنیه‌ای جدید حل این مشکل را ندارد. بااین‌حال اگر قرنیه‌های زیست‌مهندسی‌ ارزان‌تر و قابل‌دسترسی‌تر از قرنیه فرد اهداکننده باشد، می‌توان بینایی را بیشتر کرد.

شerکt benیnaharی‌شdhedst memhardst arفoct قصd dhard کarآزmaیی bزerگ‌trی addhrگ‌trی addharah حض ک ک ک ک ک ک ک ک ک ک ک ک ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب این شرکت همچنین به‌دنبال آزمودن قرنیه‌های زیست‌مهندسی‌شده در افرادی است که به سایر بیماری‌های قرنیه مبتلا می‌شوند.

فعلاً مشخص نیست که قرنیه‌ای زیست‌مهندسی‌شده پس از پیوند تا چه مدت دوام می‌آورد. قرنیه های اهدایی از سوی افراد متوفی می توانند ۱۰ سال یا بیشتر فعالیت کنند. رفعت می‌گوید: «هدف ما داشتن ایمپلنتی دائمی است.»

اگر دوست داشتی امتیاز دادن یادت نره!