مدت‌هاست که به حشرات به‌عنوان موجوداتی وابسته به غریزه و بی‌خرد نگاه می‌کنیم که به جهان و همه محرک‌های موجود در آن نشان می‌دهند. بااین‌حال هرچه دقیق‌تر و نزدیک‌تر به این موجودات نگاه می‌کنم از پیش‌بینی رفتارهایی که در آن‌ها می‌شویم. از ارتباط بین زنبورهای عسل ازطریق رقصیدن گرفته شده تا نمونه‌هایی از همکاری بین مورچه‌ها. آنچه را که ساينس‌آلرت مي‌نويسد، اکنون به شواهد زيادي مي‌پردازيم که نشان مي‌دهد اين موجودات ممکن است درد را نيز تجربه کنند.

اصطلاح علمی تحت عنوان ادراک درد تعریف کرده‌اند که برای تشخیص حرکت‌های ناخوشایند (مثل سوختگی و بریده شدن پوست) توسط سیستم عصبی‌حسی بدن استفاده می‌شود. پژوهشگران می‌گویند ادراک درد باعث ایجاد انواع واکنش‌های فیزیولوژیکی و رفتاری در حیوانات می‌شود. اسناد مختلف نشان می‌دهد حشرات تا امکان برقراری ارتباط وجود داشته باشد که احتمال آسیب‌دیدگی آن‌ها وجود دارد، خودداری می‌کنند.

در سال 2019 در مطالعه علمی، مگس سرکه (مگس سرکه) که به‌طور معمول مورد مطالعه قرار می‌گیرد، پس از قطع شدن پایش توسط پژوهشگران علائمی از درد مزمن داد. وقتی مگس سرکه به‌طور کامل بهبود پیدا کرد، محققان متوجه شدند که پای دیگر مگس بسیار حساس‌تر از قبل شده است. محققان گفتند این رفتار مگس سرکه نتیجه‌ای از دادن چیزی در سیستم عصبی است که آن را «مکانیسم ترمز درد» خطاب می‌کنند. این مکانیسم احساس درد را تسکین می‌دهد اما در مگس سرکه پس از حرکت بیش از حد عصب‌های حسی، مکانیسم ترمز درد به‌طور کامل از بین رفت.

با در نظر گرفتن این‌که حتی‌های باکتری‌ها نیز از محرک‌های ناخوشایند دوری می‌کنند، درد را در موجودات دیگری به این راحت‌ها تشخیص می‌دهند. برای ثبت آگاهانه‌ای احساس درد به یک سیستم پیچیده‌ی فیزیولوژیکی نیاز داریم که به مغز متصل باشد و شاید با احساسات ما حتی ارتباط برقرار کند.

در پستانداران، گیرنده‌های درد در پاسخ به محرک‌های ناخوشایند هشداری برای ارسال مغز می‌کنند. نورونها پس از دریافت هشدار، احساس درد را به صورت ذهنی و ایجاد می‌کنند. مطالعات نشان می‌دهد که می‌توانم مقوله‌ای «ادراک درد» و «درد» را به‌صورت مستقل از هم تنظیم کند. پژوهشگران سیستم‌های متمازی را برای تنظیم هر یک از این دو، شناسایی کرده‌اند. ظاهراً چنین سیستمهایی هنوز به‌طور کامل در حشرات شناسایی نشده‌اند.

ماتیلدا گیبونز، نوروبیولوژیست دانشگاه کوئین مری لندن در مصاحبه‌ای با قدرت می‌گوید: «یکی از شواهد برای دادن ادراک به انسان، این است که درد را به درد می‌آورد، نشان‌های عصبی مغز را تنظیم می‌کند. سربازان گاهی اوقات در میدان جنگ از آسیب‌های جدی خود غافلند، زیرا اپیودهای بدن درد را سرکوب می‌کنند. به همین دلیل از خود پرسیدیم که آیا مغز حشرات نیز یک‌سری مکانیسم عصبی برای درک مواردی مثل درد دارد یا نه.»

گیبونز و همکارانش مطالعات علمی را بررسی کردند و دیدند که چنین مکانیسمی در حشرات نیز دیده می شود. حشرات دست ما انسان‌ها آن‌ها را تولید می‌کنند از ژن‌ها را به عملکرد اپی‌ایدها برای کاهش دردها در خود نمی‌دهند، به آسیب رساندن به دیگران از امارها که می‌توانند همان هدف را به انجام برسانند.

به گفته‌ی پژوهشگران، شواهد رفتاری نشان می‌دهد حشرات دارای گذرگاه‌هایی مولکولی هستند که واکنش‌های عصبی محیطی و دستگاه عصبی مرکزی به ارتباط‌های آسیب‌زا را سرکوب می‌کنند. برای مثال، وجود محلول قندی، باعث سرکوب غریزی زنبورهای عسل از محرک‌های ناخوشایند می‌شود. از نظر آناتومی، حشرات دارای نورون‌هایی نزولی از مغز به بخشی از طناب عصبی هستند که واکنشی نشان می‌دهند دربرابر ارتباطات آسیب‌زا از آنجا که می‌گیرند.

نکته جالب این است که کرم شاخدار تنباکو پس از زخمی شدن رفتارهایی مانند خودآرایی و نظافت برای کاهش اثر آن را می‌دهد. دانشمندان می‌گویند که ممکن است هیچ یک از این موارد به تنهایی واضح و تعیین‌کننده نباشند، اما وقتی در کنار هم قرار گرفتن می‌گیرند، ظاهراً نشان می‌دهند حشرات مشابه ما انسان‌ها دارای نوعی سیستم کنترل واکنش هستند.

مقالات مرتبط:

پژوهشگران در بیانیه‌ای می‌گویند: «ما‌شواهد مربوط به علوم اعصاب رفتاری، مولکولی و آناتومیک، استدلال می‌کنیم که حشرات به احتمال زیاد ازطریق دستگاه عصبی مرکزی روی ادراک درد کنترل می‌کنند. داشتن این سیستم کنترلی وجود درد در حشرات را نقض نمی‌کند.» بااین‌حال از آن‌جایی‌هایی که حشرات گروه‌های بزرگ و متنوع هستند، احتمال پیچیدگی سیستم کنترل درد و احساس درد در بین آن‌ها بسیار متفاوت است.

درد کشیدن حشرات سؤالات اخلاقی مهمی را برای تحقیقات بیشتر روی آن‌ها انجام می‌دهد؛ به‌ویژه با در نظر گرفتن این‌که پژوهشگران توصیه کرده‌اند که در آینده این موجودات را به‌شکل انبوه پرورش می‌دهند. پژوهشگران می‌گویند که انتظار می‌رود جمعیت کره زمین تا سال ۲۰۵۰ به ۱۰ میلیون نفر می‌رسد و اکنون در زمان مهمی برای تصمیم‌گیری درباره نحوه رساندن غذا به این تعداد انسان به سر می‌بریم.

در بخشی از بیانیه‌ای پژوهشگران می‌خوانیم: «دامداری به روش مرسوم آثار زیادی روی تغییرات اقلیم می‌گذارد و سازمان ملل متحد تولید انبوه حشرات برای استفاده به‌عنوان منبع غذایی را توصیه می‌کند. بااینحال مفاهیم اخلاقی به‌طور کامل در نظر گرفته نشده است، زیرا سازمان‌های حفاظت از حیوانات با پوشش دادن حشرات ندارند.»

نتایج این مقاله علمی در مجله Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences منتشر شده است.

اگر دوست داشتی امتیاز دادن یادت نره!