یک جفت ماهی ماندارین در حال رفتارهای جفت یابی پیش از تولیدمثل
یک جفت ماهی ماندارین در حال رفتارهای جفت یابی پیش از تولیدمثل

زیست‌بوم تپه‌های مرجانی دریاها و اقیانوس‌ها، متنوع‌ترین و زیباترین اکوسیستم‌های موجود بر روی کره زمین است. زیبایی خیره‌کننده زیستگاه‌های موجود در آن‌ها، با داشتن انواع مرجان‌ها و شقایق‌ها و بی‌مهره‌ها و ماهی‌ها و سخت‌پوستان و نرم‌تنان، صدچندان می‌شود. این زیبایی بی‌مانند، در کنار زندگی ماشینی و بریده از طبیعت انسان، عطش او را برای لذت بردن از حضور در کنار این موجودات، افزایش می‌دهد. به همین دلیل، جهانی برای داشتن آکواریوم های مرجانی آبشور در حال افزایش است.


ثبات، عامل گسترش تنوع

وجود شرایط آب و هوای بسیار مناسب و باثبات در مناطق نزدیک به استوا، باعث شکل‌گیری زیست‌بوم‌هایی می‌شود که امکان رشد و تولید همیشگی را برای ساکنانش فراهم می‌کند.


انواع گونه ها تغییر رفتارها

محیط تپه‌های مرجانی، بسیار شلوغ، پررقابت و پرشکارچی است و رفتارهای متفاوت و جالبی برای بقا در میان آبزیان آن‌جا دیده می‌شود. در برخی از انواع ماهیان این محیط؛ مثل دلقکماهی‌ها؛ رئیس و عضو بزرگتر خانواده، ماده ماهی در حالیکه در خانواده سودوکرومیس‌ها، این ماهی نر است که جثه بزرگتری دارد.

سودوکرو نر برای اینکه توجه داشته باشید و مواد غذایی را به دست بیاورد، ابتدا باید غاری را به عنوان خانه و محل تخمگذاری انتخاب کنید و سپس منتظر باشید تا یک ماده ماهی از آنجا عبور کند. با عبور هر ماهی از اطراف غار انتخاب شده، ماهی خیلی سریع از غار خارج می‌شود، به سمت ماهی ماده حرکت می‌کند، می‌شود، توجه می‌کند و دوباره به درون غار برمی‌گردد. ماهی نر آنقدر این کار را تکرار می کند، تا این که یا ماهی ماده را می پذیرد و وارد غار می شود، یا محل را ترک می کند.

همه انواع ماهی‌های زیبای تپه‌مرجانی هم رفتارهای جالب توجه تولید مثلی خود را دارند. مثلاً رقص ماهی ماده و عقب و جلو رفتن به موازات ورودی خانه ماهی نر در میان گونه‌های بلنی‌های دندان‌کوتاه، نشانه شروع فرآیند جفت‌یابی است.


ضرورت شناخت رفتارهای تولید ماهی‌های تپه‌مرجانی

شناختن این رفتارها، برای انسان بسیار جذاب است. اما این موضوع اهمیت بیشتری پیدا کرده است. متقاضیان زیاد برای آکواریوم‌های تپه‌مرجانی، به معنای درخواست انسان‌ها برای داشتن انواع ماهی‌های زینتی آب‌شور است. این یعنی سعید هرچه‌ بیشتر این ماهیان از دریاها و اقیانوس‌ها است و همین امر باعث کاهش ذخایر و کم‌شدن توان حفظ نسل و بقا در آن‌ها و در نهایت کاهش تنوع زیست‌مندان و تخریب محیط‌زیست می‌شود!

مهم است که برای پاسخگویی به این کارها، این ماهی‌های زیبا را در شرایط خارج از محیط طبیعی‌شان تکثیر کنیم. و این کار نیازمند شناخت مناسبی از رفتارهای تولیدی آن‌هاست. این شناخت باعث می‌شود تا بدانیم چگونه و با ارائه‌کردن چه شرایطی و چگونه محیطی، می‌توان این موجودات را به تولیدمثل کرد؟


رفتارهای تولیدمثلی ماهیان تخم‌گذار در کفِ دریا

بسیاری از ماهی‌هایی که در یک محل ثابت در کف دریا تخم‌گذاری می‌شوند، مناسک خواستگاری را در همان محل تخمگذاری می‌کنند. دلقک‌ماهی‌های نر و ماده، هر دو در یک قلمرو مشترک زندگی می‌سازند و فرآیند جفت‌گیری و تخم‌گذاریشان، شامل ارتباط و تسلیم ماهی‌های نر در مقابل جایگاه اجتماعی ماده ماده، بعد آماده‌سازی و ماده برای تولیدمثل و تمیزکردن محل انتخاب شده برای تخم‌گذاری، ممکن است. روز طول بکشد. آن‌ها در نهایت در کنار پایه شقایق همزیستشان و در حمایت و امنیت ناشی از شاخک‌های سمی‌اش تخمگذاری می‌کنند.

با توجه به این‌که این ماهی‌ها معمولاً مکان‌های مشخصی را به طور ثابت برای تخمین‌گذاری انتخاب می‌کنند، مشاهده رفتارهای آن‌ها ساده و معمولاً برای دست‌هایافتنی است. تکثیر این نوع از ماهی‌ها، در شرایط مصنوعی آکواریوم، کار بسیار سختی نیست.


رفتارهای تولیدمثلی ماهیان رهاکننده تخم در ستون آب

مناسک خواستگاری و رفتارهای تولیدمثلی این ماهی‌ها، نسبت به گروه قبل، بیشتر است. تخم و اسپرم این ماهی‌ها، در حالی که مولدین با انجام یک رقص مارپیچی به سمت بالا حرکت می‌کند، به شکل هم‌زمان رهاسازی می‌شود. این ماهی‌ها به فضاهای بسیار بزرگ، با ارتفاع مناسب، برای تولیدمثل نیاز دارند و شرایط سخت‌تری را برای تکثیر در شرایط مصنوعی آکواریوم طلب می‌کنند.


شبیه سازی برای تولیدمثل

موفقیت در تکثیر و پرورش آبزیان زینتی آب‌های شور و تپه‌مرجانی، نقش مهمی در حفاظت از تنوع‌زیستی دارد. به منظور دستیابی به موفقیت بیشتر در این کار، تلاش‌کنندگان می‌توانند تا شرایط مساعد طبیعی را انجام دهند که معمولاً ماهی‌ها را در آن اتفاق می‌افتند که در آکواریوم شبیه‌سازی شوند.

برخی از شرایطی که در شبیه‌سازی شرایط محیطی مناسب برای تولید ماهیان مورد استفاده قرار می‌گیرند عبارت‌اند از:

– تنظیم مدت روشنایی بین ۱۲ تا ۱۴ ساعت در شبانه‌روز

– تثبیت دمای آب بین ۲۵ تا ۲۷ درجه سلسیوس

– استفاده از غذای زنده برای تغذیه مولدین

– تغییر میزان میزان شوری آب، حتی تا جرم حدود ۰۱۷/۱

گاهی اوقات، ممکن است یکی از این موارد به تنهایی برای جمع آوری مولدین به تخمین تعیین شود، اما گاهی ممکن است همه این موارد را با هم اجرا کنیم تا به نتیجه برسیم.


توجه ویژه به هر نوع تغییر رفتار مولدین در آکواریوم‌ها

تکثیرکننده‌ها باید رفتارهای معمولی را انجام دهند و در ادامه تغییر رفتار آن‌ها را تشخیص دهند تا در صورت آماده‌سازی برای تولید، شرایط مناسب برای مدیریت این فرآیند را فراهم کنند.

افزایش فعالیت‌ها، انجام یک نقطه خاص از آکواریوم، شناکردن به شکل‌های خاص و غیرمعمول، شکم متورم‌شده، ظاهرشدن لوله‌های تخم‌گذاری و مانند آن، می‌تواند نشانه‌هایی باشد از این که می‌توانند به زودی تخم‌گذاری شوند.


مطالب این مقاله، برگرفته از کتاب راهنمای کامل تصویری برای پرورش دهگان ماهی های آکواریومی آبشور نوشته متئو ال. ویتنریچ چاپ شده توسط انتشارات تی.اف.اچ می‌باشد.

درباره نویسنده

عباس علیزاده، مؤسس دلقک‌ماهی اهواز و عضو هیئت علمی دانشگاهبه‌عنوان علاقه‌مند آکواریوم‌های آب‌شور کمک می‌کند تا با کمترین هزینه، آکواریوم را راه‌اندازی کند و با آن، لذت تکثیر و پرورش دلقک‌ماهی‌ها را در خانه تجربه کند و درآمد کسب کند.

راه های تماس:

https://www.instagram.com/ahwazclownfish

https://t.me/ahwazclownfish

تلفن همراه: ۰۹۲۱۶۱۶۸۵۸۶



اگر دوست داشتی امتیاز دادن یادت نره!