به گزارش ایسنا حسن سالاریه در نشست خبری روز چهارشنبه گفته است: «این ماهواره‌ها از سوی ایران و همچنین نظارت بر ایران به مرحله ساخت رسیدند و در ایران نیز این ماهواره‌ها بر روی ایستگاه‌های مکان‌های موجود در ایستگاه‌های مرکزی کشور در اقصی نقاط ساخته شده‌اند.» او همچنین در این نشست خبری از مراحل ساخت این ماهواره گفته است.

مراحل تعیین مقررات، سیستم‌های مخابراتی، ارتباطی و سنجشی در پیک‌های مختلف و کنترل وضعیت و پایداری ماهواره در ایران انجام می‌شود اما ساخت به درمان یک شرکت روسی بوده است.

در دهه‌ی 90 پژوهشی فضایی کشور با توجه به نیاز روز این ماهواره را تعریف و تحقیقاتی انجام داد و پس از طراحی و اجرای طراحی مفهومی ماهواره‌ای خیام مشخصات فنی آن مشخص شد: «برای سفارش یک ماهواره نیاز به تجهیزاتی برای تعیین مقررات، سیستم‌های مخابراتی، سیستم‌های ارتباطی و سنجشی در پیک‌های مختلف و همچنین کنترل وضعیت ماهواره و پایداری انجام می‌شود.» به گفته‌ی سالاریه این مراحل در کشور انجام می‌شود و پس از سفارش به شرکت روسی نظارت بر پروژه‌ها در بخش‌های مختلف و همچنین انواع آزمایش‌های آن صورت گرفته و در نهایت این ماهواره به ایران تحویل داده شده و در مدار 500 کیلومتری قرار گرفته است.»

سازمان فضایی ایران در حالی که این مراحل را بیان می کند که بسیاری از رئیس جمهور کشور پیش از این با ادبیات مختلف این ماهواره را بومی دانستند و خبرگزاری آنا در خبرهای مختلف از این ماهواره به‌عنوان ماهواره‌ای بومی یاد کرد: «ماهواره بومی «خیام» » در یک همکاری مشترک با کشور روسیه، از ایستگاه فضایی بایکونور قزاقستان توسط ماهواره‌بر سایت به فضا پرتاب شد.» روز گذشته همشهری آنلاین این ماهواره را ساخت ایران و جدیدترین فضای کشور دانسته است: «خیام، جدیدترین فضای کشور می‌شود که از سوی سازمان فضایی ایران به منظور داده‌های ماهواره‌ای و توسعه کاربردهای صنعت فضایی در حوزه‌هایی کشاورزی چون و محیط زیست است. و مرزباتی کشور ساخته شده است.» همچنین گزارش وزارت امور علمی روز سه‌شنبه در توییتی نوشت ماهواره‌ای خیام برگ زرین دیگری در تاریخ افتخارات ایران است و پرتاب این ماهواره به فضا را جدیدترین هوافضایی دانش‌آموز ایرانی برای اهداف صلح‌آمیز دانست. اما انتقادات نسبت به این اظهارنظرها زمانی بلندتر شد که سفیر روسیه در پستی اینستاگرامی گفت ماهواره‌ای سنجش از دور خیام را شرکت‌های روسی به سفارش طرف ایرانی ساخته‌اند.

مقامات دولت سیزدهم تا پیش از صحبت‌های حسن سالاریه در نشست خبری امروز، در اظهارنظر درباره نحوه ساخت این ماهواره صحبتی نشدند، اما همه، این ماهواره را می‌خوانند. رئیس جمهور صبح امروز در جلسه هیئت دولت قرار گرفتن موفقیت‌آمیز ماهواره «خیام» در مدار، دریافت پیام، کنترل و مدیریت به دست متخصصان ایرانی را افتخارآمیز و اقتدارآفرین توصیف کرده است. همچنین وزیر ارتباطات در حاشیه جلسه هیئت دولت این ماهواره را نتیجه همکاری‌های راهبردی با روسیه دانست اما درباره چگونگی ساخت آن صحبتی نکرد. وزیر ارتباطات بدون اظهارنظر در مورد بومی بودن این ماهواره گفت همکاری مشترک متخصصان ایرانی و روسیه افتخار بزرگی است: «این ماهواره با یک همکاری مشترک بین ایران و روسیه شکل گرفت؛ کار اصلی‌اش در ساخت ماهواره از ۵ سال قبل شروع شد.»

پروژه خیام از سال 1396 و پس از توافق برجام آغاز شد و قرارداد آن در همان دوران با شرکت‌های روسیه امضا و تبادل شد.

مرتضی براری رئیس پیشین سازمان فضایی ایران هم در صفحه توییتر خود و هم در گفتگویی با خبرآنلاین که پروژه خیام را در سال ۱۳۹۶ آغاز کرده است. او در پاسخ به خبرآنلاین گفته است: «در سال 1396 سیاست‌های پیش‌روی گرفته شده است که علاوه بر توسعه فناوری‌های بومی و شتاب‌بخشی به این حوزه، ما می‌توانیم با همکاری‌های بین‌المللی در این مسیر فعالیت‌هایی را آغاز کنیم و به توسعه ماهواره‌ها و پرتابگرها در دولت یازدهم کمک کنیم. و دوازدهم برای دستیابی به مدار 500 کیلومتر و بالاتر از ما یک همکاری مشترک با روس‌ها و آژانس فضایی روسیه آغاز کردند که پرتاب ماهواره خیام و دریافت آن بر مدار 500 کیلومتری از این مشترک بوده است.» این قرارداد پس از توافق برجام با شرکت‌های روسیه امضا و تبادل شد. محمدجواد آذری جهرمی وزیر پیشین در کانال تلگرامش با ارجاع به توییت برابری گفته است خبری که سفیر روسیه در مورد ساخت خیام در روسیه داده، تازه نیست. او همچنین بین بومی و ملی بودن تفاوت قائل شده و توضیح داد: «در فضای داخلی کشور دو برنامه تولید و پرتاب ماهواره بومی و همچنین خرید و پرتاب ماهواره ملی تعریف شده است.»

هزینه‌های ساخت خیام به گفته‌ی حسن سالاریه حدود ۴۰ میلیون دلار است: «ازآنجاکه صنعت فضایی دارای رقبای زیادی است، باید شرایط روز و توسعه فناوری در نظر گرفته شود و با توجه به تغییراتی که در قرارداد صورت گرفته، برای اعلام قیمت نهایی قراردادها مورد مطالعه قرار دادن.» از زمان پرتاب این ماهواره تا به حال ۳-۴ سیگنال از آن دریافت شده است. داده‌های این ماهواره ازطریق ایستگاه ماهدشت می‌شود اما ایستگاه‌های ایستگاه‌های موجود و راه‌اندازی ایستگاه‌های جدید برای دریافت این ماهواره‌ها در حال انجام است.

به گفته وزیر ارتباطات قرار است خط تولید مشترک ماهواره‌ای خیام با کشور روسیه راه‌اندازی شود و نسخه دوم، سوم و چهارم خیام به شکل مشترک ساخته شود. ماهواره‌ای خیام که به نام کاناپوس ۵ هم شناخته می‌شود ساخت روسیه اما متعلق به ایران بوده و قرار است کنترل آن در دست مهندسان ایرانی باشد. تا به حال شایعات زیادی درباره این اطلاعات منتشر شده است. واشنگتن پست ادعا می‌کند که می‌تواند از این ماهواره در جنگ استفاده کند اما این کشور را به طور مشخص بیان می‌کند. برخی از ماهواره‌های روسیه هم می‌گویند و برای بررسی دقیق ماهواره‌های خیام نبوده. همچنین می‌توان از کشوری برای استفاده از سامانه‌های ماهواره‌ای برای استفاده آسان از این ماهواره استفاده کرد.

وزارت ارتباطات بارها ساخت که در کنار بومی هرجایی که خلأ داریم با دیگر همکاری می‌کنیم. به گفته این وزارتخانه به فناوری ساخت ماهواره با دقت یک متر تا پایان دولت سیزدهم هدف گذاری شده است.

اگر دوست داشتی امتیاز دادن یادت نره!