بارش شهابی برساوشی مشهورترین نمایش سالانه‌ای شهاب‌ها در آسمان است که معمولاً از اواخر تیر ماه تا اوایل شهریور هر سال رخ می‌دهد. زمانی که هوا در نیمکره شمالی هم گرم و هم تاریک است، بسته به شرایط، زمانی ایده آل برای برنامه ریزی سفرهای کامپیوتری و دورهمی های تماشای استارگان در محیط های مناسب برای رقم می خورد. اما برای ازدست‌دادن بارش شهابی، باید بدانید کجا و چه کارهایی را باید انجام دهید. در ادامه با هرآنچه باید درباره شهابی برساوشی بدانید، آشنا می‌شوید.

بارش شهابی برساوشی چیست؟

بارش شهابی برساوشی یکی از دو بار پربار سالانه به حساب می آید که از ۲۶ تیر تا ۲ شهریور هر سال فعال است و حدوداً شب ۲۱ مرداد به اوج فعالیت خود می رسد. همه‌ی بارش‌های شهاب‌ها دارای فعالیت‌های شبانه‌ای هستند که بیشترین تعداد شهاب‌ها را در این شب دیده می‌شوند. اوج فعالیت‌ها از بارش‌های شهابی کوتاه است و دقایق تا ساعتی به درازا می‌کشد ولی بازه اوج بارش شهابی برساوشی نسبتاً طولانی است. این موضوع کمک می‌کند تا اگر در شب اوج فعالیت هوای ابری بود، شب بعد نیز تعداد قابل‌توجهی شهاب را ببینید. در شب اوج فعالیت برساوشی در شرایط ایده آل می‌توان تا ۱۰۰ شهاب را در هر ساعت مشاهده کرد.

تجمیع تصاویر بارش شهابی برساوشی

ترکیب تصاویر شهاب‌های برساوشی در شب‌های ۱۵ تا ۲۳ مرداد ۱۳۹۷. عکس از پِتر هورالِک

منشأ شهاب‌های بارش برساوشی چیست؟

این بارش خیره‌کننده حاصل ذرات دنباله‌دار 109P/Swift-Tuttle است که آخرین بار در سال 1992 به محدوده داخلی منظومه شمسی وارد شد و تا سال 2126 نیز به نزدیکی خورشید باز گشت. بعد از دنباله‌دارها مانند دنباله‌دار هالی، باعث ایجاد شهاب‌ها می‌شوند، ولی دنباله‌دار سوئیفت-تاتل فقط یک بارش شهابی ایجاد می‌کنند. اوج بارها اتفاق می‌افتد که زمین از نزدیک‌ترین نقطه به مسیر گذر‌های قبلی دنباله‌دار سوئیفت-تاتل عبور می‌کند. عبور از میان یکی از توده‌های بهجامانده از گذرهای پیشین، نادر بوده و در این صورت، نرخ شهاب‌ها بیشتر از حالت عادی خواهد بود.

چرا بارش شهابی برساوشی بیش از سایر بارش‌ها موجود است؟

دانلود برساوشی بسیار زیبا است ولی علت شهرت آن بیشتر به دلیل شرایط مناسب رصد است تا تعداد زیاد شهاب‌ها.

این بارش برای رصدگران نیمکره‌ای شمالی زمین، در میانه‌های تابستانی اتفاق می‌افتد. سایر بارش‌های پربار در پاییز و زمستان نیمکره‌های شمالی اتفاق می‌افتند. بارش شهابی جوزایی ۲۲ و ۲۳ آذر و بارش شهابی رُبعی ۱۳ و ۱۴ دی به اوج می‌رسند. سرمای هوا و ابرها، امکان صاف بودن آسمان را می‌سازند و افراد کمتری را برای تماشای حمله می‌کنند.

چطور شهابی برساوشی را رصد کنیم؟

برای رصد شهاب‌های برساوشی به دو چیز نیاز دارند و سه چیز مزاحمتان هستند. زمانبندی مناسب و بردباری برای رصد بارشهای شهابی نیاز دارند. شما باید در شب اوج فعالیت برساوشی، حوالی نیمه‌شب را بیرون بیاورید و برای رصد تا پیش از روشن شدن آسمان در حدود ساعت 5 صبح آماده باشید. ابرها، ماه پر نور و نوری در این راه دشمنان شما هستند. در ابرها کاری نمی توانید انجام دهید. حضور ماه در وضعیت نزدیک به ماه کامل در آسمان نیز خارج از کنترل شما است. ولی می‌توانید با فاصله گرفتن از شهرها، از نوری دور شوید و رصدگاهی با آسمان تاریک پیدا کنید.

روی یک صندلی مسافرتی بنشینید یا روی یک زیرانداز دراز بکشید و به بالا نگاه کنید. حدود ۳۰ دقیقه به چشمان خود زمان بدهید تا به تاریکی عادت کنند. از تلسکوپ یا دوربین دوچشمی استفاده کنید و به صفحه موبایل نگاه نکنید، زیرا نور آن را به شب شما آسیب می‌زند و ۳۰ دقیقه را که برای آن صرف می‌کند، می‌دهد.

شهاب‌های بارش برساوشی می‌توانند در هر جایی از آسمان پدیدار شوند. ولی به نظر می‌رسد که همگی از نقطه‌ای مشترکی سرچشمه می‌گیرند که در فلکی برساوش قرار می‌گیرد. صورت فلکی برساوش در مرداد ماه، پس از تاریکی شدن آسمان از جهت شمال شرقی طلوع می‌کند و پیش از روشن شدن آسمان به بالاترین ارتفاع خود می‌رسد.

بارش شهابی برساوشی مرداد 1401

آذرگوی های بارش برساوشی

اوج بارش شهابی برساوشی در سال ۱۴۰۱، تحت تاثیر ماه کامل قرار خواهد داشت که بیشتر شهاب‌ها را محو خواهد کرد. ولی همچنان این شب، یکی از بهترین شب‌های سال برای دیدن شهاب‌ها خواهد بود. به‌ویژه به‌خاطر آذرگوی‌هایی که گاهی در آسمان دیده می‌شوند.

آذرگوی‌ها، شهاب‌هایی بزرگ و درنتیجه بسیار درخشان‌اند که گاهی به درخشندگی سیاره زهره در آسمان می‌رسند. این شهاب‌ها نادرند ولی حتی در شهرهای آلوده به نورهای ساخت بشر و زیر نور ماه نیز به‌سادگی دیده می‌شوند.

هرچه ذرات بیشتر از یک دنباله‌دار جدا شوند، احتمال دارد که از آن‌ها بزرگ شوند که به آذرگوی تبدیل شوند. برساوشی بهترین تولیدکننده آذرگوی نیست ولی یکی از مطمئن ترین منابع آن است.

آذرگوی

رد به جا مانده از آذرگوی‌ها می‌تواند تا حدود یک ساعت باقی بماند که منظره فراموش نشدنی‌ای خلق می‌کند.

چرا برساوشی اینقدر پربار است؟

تعداد شهاب‌هایی که برساوشی به طور معمول ایجاد می‌کند، حدود 100 شهاب در ساعت است. البته زیر آسمانی بدون هیچ نوری و در صورت دیدن نمایش به اندازه 36 درجه. در شرایط معمولی، دیدن ۳۰ شهاب در ساعت در اوج بارش، دور از انتظار نیست.

علت پرشمار بودن شهاب‌های برساوشی، جرم مادر آن‌ها، یعنی دنباله‌دار سوئیفت-تاتل است. این دنباله‌دار قطری نزدیک به ۲۶ کیلومتر است که یکی از بزرگ‌ها دنباله‌دارهای شناخته‌شده است. عبور‌های متعدد این دنباله‌دار از بخش داخلی منظومه شمسی طی سالیان، ذرات بسیاری را در مدارش باقی مانده است که اکنون نمایش جذاب سالانه با تغییرات اندک را تضمین می‌کند.

با وجود اینکه دنباله‌دار سوئیفت-تاتل تا صد سال به سوی خورشید باز نخواهد شد، برساوشی طی قرن ۲۱ تغییری دیگر نخواهد کرد. ممکن است زمانی که دنبالهدار در دورترین نقطه از خورشید قرار دارد، تعداد شهاب‌ها تا 25 درصد در سراسر جهان افزایش می‌یابد ولی به‌خاطر پخش می‌شود در مدار دنباله‌دار، این کاهش چشمگیر خواهد بود.

اوج بارش شهابی برساوشی سال ۱۴۰۱

اوج این بارش در سال ۱۴۰۱ در ساعت ۵:۳۰ صبح روز ۲۲ مرداد اتفاق افتاد. ولی متأسفانه قرص ماه تمام شب آسمان را روشن خواهد کرد و شهابهای کم‌نور از دید پنهان می‌شوند. بااین‌حال، در این شب، شهاب‌های نسبت به 95 درصد از سایر شب‌های سال دیده می‌شوند، بنابراین می‌توان شانس خود را برای دیدن شهاب‌ها امتحان کرد.

همانطور که گفته شد، اوج بارش‌های شهابی زمانی اتفاق می‌افتد که زمین از نزدیکترین نقطه به توده ذرات به جا مانده از دنباله‌دار عبور می‌کند. ولی این زمان هر سال تغییر می‌کند. زمین هر 365.25 روز یکبار مدارش را طی می‌کند و دقیقاً به همان نقطه از مدار می‌رسد. این 0.25 روز اضافه می شود، هر سال 6 ساعت به زمان اوج اضافه می کند.

بنابراین اوج برساوشی در سال ۱۴۰۲، ساعت ۱۱:۳۰ دقیقه صبح به وقت ایران خواهد بود.

بهترین زمان برای صد بارش‌های شهابی، زمانی است که مرکز بالاترین ارتفاع را در آسمان دارد. برای بارش برساوشی، این زمان نزدیک به لحظه طلوع خورشید است، بنابراین دو ساعت پیش از طلوع آفتاب تا روشن شدن آسمان (که معمولاً ۴۵ دقیقه پیش از طلوع آفتاب شروع می‌شود) بهترین زمان برای رصد بارش شهابی برساوشی است.

اگر دوست داشتی امتیاز دادن یادت نره!