عصر سه‌شنبه اعضای شورای مجازی فضای مجازی جلسه‌ای بودند که در آن رئیس جمهور هم حاضر بود. آن‌ها بار دیگر اسرارشان را بر حمایت از حضور کسب‌وکارها در پلتفرم‌های ایرانی انجام دادند. از نتایج این جلسه که در خبر روابط عمومی مرکز مجازی مجازی آمد، این بود که شرکت‌ها در پلتفرم‌های داخلی افزایش قابل توجهی داشتند و وزارت ارتباطات هم باید برای بهبود وضعیت خدمات مانند سرعت و کیفیت اینترنت اقدام کند. در بخش دیگری گفته شده است که میزان تحویل بسته‌های پستی نسبت به شهریور ماه افزایش قابل توجهی دارد که نشان می‌دهد اقتصاد دیجیتال در حوزه کسب‌وکارهای خرد مجازی رونق دارد. همه اواسط مهرماه شرکت شرکت پست خبر داده بود که پس از جلوگیری از اینترنت و طی دو هفته درآمد پستی یک سوم پیدا کرده است. ارائه گزارش از وضعیت اقتصاد دیجیتال و شبکه ملی اطلاعات بخش دیگری از جلسه شورای عالی فضای مجازی بود، در این گزارش بیش از 60 درصد از کسب و کارها در پلتفرم های ایرانی حضور پیدا کرد. آماری که رضا قربانی سازمان نظام صنفی رایانه‌های تهران می‌شود نه می‌شود آن را رد کرد و نه دید.

به گفته عضو هیئت مدیره نصر تهران، این آمار در آنجاست که روی کاربرانی که باید از این پلتفرم‌ها استفاده کنند و این اتفاق ایران‌خودرویی یاسایپایی شدن اقتصاد دیجیتال است: «این آمار حتی اگر درست باشد، نمی‌شود به آن اتکا کرد. چون از حب علی نیست، از بغض معاویه است و نمی‌توان این پلتفرم‌ها را انتخاب کرد. ما می‌گوییم روند ایران خودرویی یا سایت‌پایی کردن اقتصاد دیجیتال اتفاق می‌افتد. یعنی انتخاب افراد محدود می شود. همانطور که قبلاً هم اگر جماعتی از اینستاگرام استفاده کرد، به این دلیل بود که فقط اینستاگرام باز بود و به پلتفرم‌های خارجی دیگر دسترسی نداشت. الان هم اگر یک پلتفرم‌هایی بسته باشد و جایی باز باشد، در نهایت مردم باید آن را انتخاب کنند. نکته مهم شکافی است که بین قشر نخبه و پیشرو در استفاده از فناوری و تعداد زیادی از مردم اتفاق می‌افتد. قشر نخبه مقاومت می‌کند و دیرتر می‌رود از این ابزارها استفاده می‌کند چون نقد دارد و ممکن است نگاهش با پلتفرم‌های داخلی همسو نباشد.»

مردم هم در این مدت مقاومتشان را برای استفاده از پلتفرم های داخلی در اظهارنظرها و نظرسنجی ها نشان داده اند. قربانی‌ها می‌کنند که کسب‌وکارها نبودند که اینستاگرام را انتخاب کردند، مردم را انتخاب کردند که برای تفریح، سرگرمی، آموزش، تجارت و خیلی از مسائل دیگر اینستاگرام را در شرایطی که پتلفرم‌های خارجی بسته بودند انتخاب کردند و کسب‌وکارها به‌دنبال مردم رفتند و بساطشان را در آنجا پهن کردند. کردند: «اولویت مردم هستند. اگر یک پلتفرم داخلی هم موفق شود اعتماد مردم را به دست بیاورد که کار سختی است و مردم بروند آنجا، کسب و کار هم می‌رود. محلی که جمعیت هست پویایی و کسب و کار هم هست. اما کسب و کارها و قشر نخبه و مردم مثبتی به پلتفرم داخلی ندارند. این را باید قبول کرد که پلتفرم داخلی با وجود‌هایی که اعتماد بدنه مردم را به دست بیاورد نشان داده است.» به گفته او الان بر سر عددها و معقول جامعه توافق نظر وجود ندارد و مرکز معتبری نیست که میزان حضور مردم در پلتفرم‌ها را بررسی کند: «مرکز ملی فضای مجازی آماری می‌دهد و می‌گوید مردم استقبال کردند که ما روی این اتفاق نظر نداریم. اگر وجود داشته باشد تعداد زیادی نمی‌گذرد که کسب‌وکارها هم به پلتفرم‌های داخلی می‌روند. اینطور نیست که ما خط قرمزی بگذاریم بگویم کسی وارد پلتفرم داخلی نمی شود.»

به گفته او هیچ کدام از کسانی هستند که در نظام صنفی فعالیت می‌کنند از جمله آن‌ها که پلتفرم‌ها با فیلترینگ موافق هستند: «دو چیز را تفکیک کنیم. ما از کسب و کار داخلی حمایت می‌کنیم ولی از انحصار حمایت نمی‌کنیم، از قانون‌شکنی هم حمایت نمی‌کنیم. ما از کسب‌وکار و پلتفرم خارجی که نمی‌خواهم حمایت کنیم، چرا که حمایت‌هایش را باید در موقعیت تناقض‌آمیزی قرار دهد که باید از متا و اینستاگرام دفاع کرد، چرا دفاع می‌کنیم؟ چون مردم آنجا بودند. اگر کسی موفق شد پلتفرمی را مثل اینستاگرام راه‌اندازی کند و مردم هم آنجا بودند از آن دفاع می‌کردند. وقتی دیجی‌کالا، دیوار و اسنپ را داریم دیگر دغدغه‌های بی‌امازون داریم، اما بحثمان هم نیست که نمونه‌های خارجی را ببندند و موافق فیلترینگ نیستند. می‌گوییم داخلی‌ها به صورت ارگانیک رشد کنند و مردم هم استفاده کنند. اما اینستاگرام مشابه داخلی هم ندارد و روبینو هم که به‌عنوان مطرح می‌شود خیلی با آن فاصله دارد. به زور که نمی‌توانیم کسب‌وکارها را به پلتفرم داخلی بفرستیم. بااین‌حال به نظر می‌رسد شرایط همین است و اینستاگرام بسته می‌ماند، ما هم باید واقع‌گرا باشیم و ببینیم چه کار می‌شود کرد. در همه جلساتی که نظام صنفی حضور داشته باشد، درخواست‌هایم اینستاگرام و واتساپ باز شود اما به نظر می‌رسد جواب نه است و باید برای این شرایط آماده شود.»

در بخش دیگری از جلسه مرکز ملی فضای مجازی به صیانت از حریم خصوصی و امنیت اطلاعات کاربران در پلتفرم‌های ایرانی پرداخت می‌شود و قرار می‌گیرد قوه قضائیه بخشنامه‌ای در این رابطه با دستگاه‌ها اجرا می‌کند. موضوع حریم خصوصی و حفاظت از اطلاعات موضوعی است که بسیاری از مردم را در استفاده از پلتفرم‌های داخلی محتاط می‌کند و یکی از گزینه‌های مقاومت آن‌ها برای حضور در این فضا بی‌اعتمادی در این فضا در اطلاعات شخصی است. موضوعی که جامعه شناسان هم به آن اشاره کرده اند.

به گفته‌ی این عضو نصر، هر متن مکتوبی درباره‌ی اطلاعات کاربران می‌تواند مطمئن باشد، اما اگر از سویی غیر از قوه قضائیه و مثلاً مجلس مرجع مرجع تهران باشد. قربانی به لوایح سه‌گانه دولت قبل درباره حریم خصوصی و امنیت اطلاعات اشاره می‌کند که در مجلسی در صف باقی مانده و به هر علتی پیش آمده است: «این موضوع نیست که امروز به فکرمان رسیده باشد. سال گذشته وقتمان با طرحهای اشتباهی مثل صیانت تلف شد. هدف درستی داشت و باید از اطلاعات کاربران و حریم خصوصی‌شان صیانت شود اما مسیر اشتباهی را رفت و نگاهش کرد که اگر پلتفرم خارجی را ببندیم درست می‌شود. این نادرست است و ما باید نگاه روشن و تنظیم‌گری اثربخش در این فضا داشته باشیم. محل مثل مجلس باید در این زمینه قانون کند و حریم خصوصی افراد و اطلاعات حفاظتی آن‌ها را به رسمیت بشناسد نه اینکه بخواهید مثل بستن پلفت‌های خارجی دنبال شود. الان را روی این بگذاریم که اگر اطلاعاتی که از هر پلتفرم داخلی استفاده می‌کند، می‌شود چه کسی از مسئولین بیرون می‌آید و باید غرامت بدهد؟

منبع