صحبت‌های احمد نادری، نماینده مجلس ۲۱ آبان در دانشگاه تهران خبر از مخالفت گروهی جدی از مجلس‌ها با فیلترینگ شدید دو ماه گذشته دارد. او گفته است که رئیس مجلس پیگیر برداشتن فیلترینگ دو شبکه اجتماعی است: «قالیباف مستقیم به نمایندگی تعداد زیادی از مجلسی که ما هم جزو آن هستیم پیگیر برداشتن و رفع فیلتر اینستاگرام و واتساپ بوده و هستیم. جاهایی بحث های جدی مطرح شده و می شود.» او در ادامه گفته این سیاست جواب نمی دهد و باید سیاست را جدید کنیم.

رشیدی کوچی نماینده دیگری که قبلاً هم مخالفت خود را با طرح صیانت اعلام کرده بود، امروز ۲۲ آبان حرف‌های نادری را مبنی بر مخالفت مجلس و برخی نمایندگان با فیلترینگ شبکه‌های اجتماعی ارزیابی کرد. کوچی در ادامه، نقش نیروهای امنیتی در فیلترینگ را یادآوری کرده است: «تصمیم مقامات امنیتی بر این است که تا زمان بازگشت به جامعه، برخی از شبکه‌های اجتماعی که بسترهای آشوب در آنجا شکل می‌گیرند، به‌طور موقت فیلتر می‌شوند.» همان مراجعی که هر بار درباره رفع فیلتر اینستاگرام و تلگرام از وزارت ارتباطات می‌شود نامشان به میان می‌آید. زارع‌پور فیلتر و با شروع فیلترینگ و محدودیت‌های شدید گفته بود که تصمیم با شورای امنیت کشور است. شورای امنیت کشور به ریاست وزیر کشور تشکیل می‌شود و برخی از حقوقدانان معتقدند تصمیماتش نهایتاً تا ۳۰ روز اعتبار دارد و پس از آن باید از مجلس اجازه اخذ شود. اما نماینده بوشهر ۲۷ مهر در گفت‌وگویی با ایلنا گفته است که وقتی وزیر ارتباطات درباره اینترنت‌های اینترنتی برداشتن محدودیت‌ها را به نظر شورای عالی امنیت ملی می‌داند و اوایل آبان ماه، فرمانده پدافند غیرعامل فیلتر اینستاگرام و واتساپ را می‌دهد. شورای امنیت ملی نسبت به داد و گفت: زمانی که این شرکت‌ها عالی نمی‌توانند قوانین کشور را تعیین کنند و ادامه دهند. شورای امنیت کشور زیرمجموعه شورای عالی امنیت ملی است و یکی از اعضای شورای عالی امنیت ملی، رئیس مجلس است.

مجلس امروز به گفته‌ی نادری پیگیر رفع فیلتر این دو شبکه اجتماعی است، پیش از این، این طرح را برای بررسی و تصویب به شورای عالی فضای مجازی ارجاع داده بود که رئیس محدودکننده‌ترین طرحی است که تا به حال با موضوع فضای مجازی تصویب شده است. طرح «نظام تنظیم تنظیمات کاربران مجازی» که همان طرح «صیانت از حقوق کاربران در فضای مجازی و ساماندهی پیام‌رسان‌های اجتماعی» است. ارجاع این طرح به شورای عالی فضای مجازی است که همیشه مواضعی در جهت کنترل و محدودیت کاربران دارد، از سوی دیگر از دور زدن مجلس تعبیر شد. ارجاع این طرح در نهایت اختیار ایجاد مقررات و نظارت را به شورای عالی فضای مجازی اسپرد.

خبرهای صیانت ادامه دارند. اخبار اخباری که به‌تازگی از مجلس رسیده است، به نظر می‌رسد که کمیسیون مشترک صیانت دوباره در حال تشکیل جلسه است. این خبرها هم‌زمان شدند با آنچه رسانه‌ها درباره طرح جدید مجلس برای فضای مجازی و فعالیت‌های آلمانی در آن انجام دادند. کمیسیون مشترک صیانت مجلس یک بار طرح صیانت را تصویب کرد که به دلیل روند غیرقانونی آن رای‌گیری کنار گذاشته شد. ۱۲ آبان حسین نوش‌آبادی عضو کمیسیون مشترک ادامه جلسات تکمیلی این کمیسیون خبر داد. او به ارتقای فضای مجازی و پیام‌رسان‌های داخلی اشاره کرده و گفته بود: «بنده عضو کمیسیون مشترک صیانت از فضای مجازی و هدف این کنفرانس برای رشد و ارتقای پیام‌رسان‌های داخلی است که هم اکنون از نشانه‌های پیشرفت آن مشاهده می‌شود و از هفته آینده جلسات تکمیلی می‌شود. آن ادامه پیدا خواهد کرد.» تا به حال فیلتر اینستاگرام و واتساپ بیش از همه به نفع همین پیام‌رسان‌های داخلی تمام شده است که با حمایت‌های دولتی در دستور کار این طرح و کمیسیون مشترک بود. اما در این جا هم صدای مخالفت گروهی از نمایندگان شنیده شد، معاون مجلس خبر داد نمایندگان در جلسه رای‌گیری غیرعلنی با ادامه کار کمیسیون مخالفت‌ها کردند. بااین‌ها ۱۴ آبان خبر تشکیل مجدد کمیسیون مشترک صیغه‌ای از حقوق کاربران در فضای مجازی آمدند که هر کدام از آن‌ها هم نسبت به باز کردن این موضوع موضع دارند. باقری یکی از اعضای کمیسیون در این باره گفت: «نمی‌دانم چه موضوعی در این نشست مورد بررسی قرار می‌گیرد. از نظر بنده در شرایط فعلی کشور باز کردن چنین موضوعات حساسی به صلاح نیست.» در این جلسه در چه گذشته است اما نماینده مجلس به اقتصاد گفته این جلسه در فضای مجازی نبود دنیای مجازی او گفت: «در مسائل مختلف کشور صحبت می کنم و یکی از مسائل امروز کشور است. فضای مجازی است اما این موضوع ارتباطی با طرح صیانت ندارد.»

بدین‌ترتیب به نظر می‌رسد در مجلس نگاه‌های متفاوت درباره‌ی فیلترینگ وجود دارد، نگاهی که آن را با توجه به طرح صیانت نیاز می‌داند و نگاهی دارد که با این طرح مخالف است. نادری می‌گوید ریاست مجلس پیگیر رفع فیلتر اینستاگرام و واتساپ است اما ادامه صحبت‌های او لزوماً به برداشتن فیلترینگ و رفع محدودیت‌ها نیست:

در بحث فیلترینگ، ما هم، یعنی بخشی از مجلس به ریاست رئیس مجلس به طور ویژه پیگیر است که فیلترینگی که الان هست برداشته شود. سیاست فیلترینگ به این معنا جواب نمی دهد و جواب نمی دهد. بحث جدی ما این است که از دهه ۶۰-۷۰ که ویدیو و ماهواره و سال ۹۶ تلگرام را فیلتر کرد و بعد از طلایی آمد که یک نهاد داخلی آن را راه انداخت، بعد که حذف شد چه شد و چطور جلو آمد. این سیاست جواب نمی دهد و جواب نمی دهد و نمی توان سیاست جدید را انجام داد و چگونه باید جدید باشد و اتفاقات جدیدی را در آن بسازیم.

او به‌طور خاص به فیلترینگی که اعتراض دارد و از سیاست‌های جدید صحبت می‌کند. پیش از آن هم برخی از مخالفان فیلترینگ به این شیوه، جایگزین آن را فیلترینگ هوشمند یا غیرهمسان می‌دانند که دسترسی به اینترنت را طبقاتی خواهد کرد. سن، شغل، کیفیت های علمی اند که تا به حال برای رفع فیلتر اینترنت ناهمسان اعلام شده است. اصطلاحات نظام‌مند و قانونمند کردن و ساماندهی فضای مجازی است که گاهی از سوی نمایندگانی که مخالفت خود را با فیلترینگ اعلام می‌کنند به گوش می‌رسند. احمد راستینه رای سیاسی فرهنگی قبلاً گفته بود که موافق نیست اما با قانون‌مندی این فضای موافق است. او یک هفته بعد از این اظهارنظر اعلام کرد که «هر اقدامی را در دستور کار باید داشته باشیم، از همه ما به‌دنبال ضابطه‌مند و قانونی کردن فضای مجازی و تعریف دوم و تعیین سطح دسترسی استفاده کنیم.» نادری به جواب نمی دهد «فیلترینگ به این معنا» ممکن است در این جهت باشد که فیلترینگ به معنای دیگری در دستور کار قرار گیرد و شاید مجلسی‌های مخالف فیلترینگ اینستاگرام و واتساپ موفق می‌شوند که اجازه رفع فیلتر این دو را بدهیم اما معلوم نیست برنامه‌ای باشد. برای مقررات در این فضا چیست.

منبع