اخترشناسان هفته گذشته اعلام کردند که نزدیکترین سیاه‌چاله شناخته شده‌اند را کشف کرده‌اند. به‌گزارش نیویورک تایمز، این سیاه‌چاله، گلوله خالی بزرگی است که برابر خورشید جرم دارد و در همان فاصله‌ای از زمین به دور خورشید می‌چرخد. درحال گردش به دور ستاره خود است.

اما نگران نباش. سیاه‌چاله کشف‌شده در فاصله ۱۶۰۰ سال نوری از ما در صورت فلکی مارافسایی قرار دارد. نزدیکترین سیاه‌چاله هزاران‌شده بعدی در فاصله سه سال نوری از زمین در فلکی تک‌شاخ واقع شده است. سیاه‌چاله‌های جدید تقریباً ۲۰ سیاه‌چاله دیگر هستند که پیش‌تر در مسیر شیری کهکشان‌ها را می‌شناسند، متمایز می‌کند، علاوه بر آن بر نزدیکی‌اش به ما این است که هیچ کاری انجام نمی‌دهد. بدین معنی که نه ستاره نزدیکش را به ورطه نابودی می‌کشند و نه از نظر گرانشی هر چیز در اطرافش را مصرف می‌کند. درعوض، سیاه‌چاله‌های خفته و قاتلی خاموش می‌شود که در انتظار تغذیه از جریان‌های فضا است.

سیاه‌چاله‌ها اجرا می‌کنند چنان متراکم که طبق نظریه نسبیت عام اینشتین، حتی نور نیز نمی‌تواند از آن‌ها فرار کند. این ویژگی‌ها را به شگفت‌انگیزترین و خشن‌ترین پدیده‌ها در طبیعت تبدیل می‌کند. وقتی سیاه‌چاله‌ها تغذیه می‌کنند، می‌توانند به بهترین‌ترین اجرام در جهان تبدیل شوند. زیرا در این فرآیند، گاز، حتی غبار و ستاره‌های کوچکتر از هم می‌پاشند، گداخته می‌شوند و با نزدیک شدن به دروازهای آبدیت، انرژی به بیرون پرتاب می‌شوند.

برخی از سیاه‌چاله‌های کلان‌جرم دارند که میلیون‌ها یا میلیاردها بار سنگین‌تر از خورشید هستند. معلومات متوجه این سیاهچاله‌های غولپیکر از کجا آمده‌اند. اما تصور می‌شود که سیاه‌چاله‌های کوچکتر از ستارگان عظیمی تشکیل می‌شوند و به پایان عمر هسته‌های خود رسیده‌اند و فروپاشیده‌اند. احتمالاً میلیون‌ها سیاه‌چاله این‌چنینی در کهکشان راه شیری وجود دارد. آن‌ها معمولاً ازطریق انتشار پرتوهای ایکس هم‌زمان با ربودن گاز از ستاره‌های همراهشان در منظومه‌های دوتایی، می‌شوند.

اما سیاه‌چاله‌های خفته، آن‌هایی که در حال‌حاضر آتش به بیرون نمی‌دمند، چگونه می‌شوند؟ کریم البدری، اخترفیزیکدان مرکز اخترفیزیک هاروارد-اسمیتسونین از چهار سال پیش در جستجوی این شیاطین پنهانی بوده است. سیاه‌چاله تازه‌کشف‌شده را با کندوکاو داده‌های فضایپیمای گایا پیدا کرد. فضای تلسکوپی متعلق به آژانس فضایی اروپا که موقعیت، حرکات و ویژگی‌های میلیون‌ها ستاره در کهکشان راه شیری را با دقت بسیار بالا ردیابی کرده است.

دکتر البدری و تیمش ستاره‌ای را شناسایی کردند که تا حد زیادی به خورشید ما شبیه بود؛ اما به طرز عجیبی می‌لرزید، گویی تحت تأثیر گرانش جرمی نامرئی در نزدیکی‌اش قرار داشت. پژوهش به‌منظور بررسی بیشتر، تلسکوپی جمنای شمالی واقع بر فراز کوه مائونا کیا در هاوایی را به‌کارگران بردند. این تلسکوپ می‌توانست سرعت و دوره نوسان ستاره را بگیرد و درنتیجه جرم نسبی اجرام درگیر را تعیین کند. این تکنیک مشابه فرآیندی است که درجریان آن، اختراعان لرزش‌های ستارگان را برای تشخیص وجود سیاره‌های فراخورشیدی درحال تجزیه‌وتحلیل می‌کنند. با این تفاوت که این بار جرم ناشناخته، هدفی بسیار بزرگ‌تر بود.

مقالات مرتبط:

نتایج و محاسبات بعدی پژوهشگران با سیاه‌چاله‌های با جرم ۱۰ برابر خورشید که ستاره‌ای شبیه به خورشید ما به دورش می‌چرخد، مطابقت داشت. آن‌ها نام سیاه‌چاله را Gaia BH1 گذاشتند. دکتر البدری در بیانیه‌ای مطبوعاتی گفت: «منظومه شمسی را بردارید، سیاه‌چاله را به جای خورشید روی زمین و خورشید را به جای آن و نتیجه همین منظومه دوتایی بود.»

دکتر البدری و همکارانش در مقاله‌ای که چهارشنبه ۱۱ آبان در نشریه اطلاعیه‌های ماهانه انجمن پادشاهی اخترشناسی منتشر کرد، نوشت: «این نزدیک‌ترین سیاه‌چاله کشف‌شده است و آن جمعیت موجود درخورتوجهی از سیاه‌چاله‌های خفته در منظومه‌های دوتایی حکایت می‌کند. اخترشناسان می‌گویند کشف جدید پرسش‌هایی را درباره دانش مفروض این منظومه‌های ستاره‌های دوتایی مطرح کرده‌اند.

جسم بهوجودآورنده این سیاه‌چاله باید ستاره‌ای باشد که تقریباً ۲۰ برابر خورشید بوده است. نظریه‌های اصلی، مرگ ستاره و تشکیل سیاه‌چاله متعاقب آن می‌تواند شامل انفجار ابرنواختر و فرآیندهایی باشد که ستاره‌های کوچکتر دیگر در منظومه‌ها را به‌شدت از همگسیخته می‌سازند. پس چرا ستاره دیگر اینقدر عادی به نظر می‌آید؟ به‌گفته دکتر البدری، کشف‌های جدید بسیاری را در چگونگی تشکیل این منظومه‌های دوتایی و همچنین تعداد زیادی سیاه‌چاله‌های خفته در آن‌ها مطرح می‌کند.

منبع