احتمالاً شما هم در مورد شخصیت‌های تخیلی یا حتی آدم‌های واقعی هم هستید و شاید هم حیواناتی مانند سگ‌ها و البته قاتل‌های دیوانه‌ای که ترس را با می‌کشند می‌بینند، هستند. اما ظاهراً هیچ‌کس نتوانسته تا به حال بوی ترس را دقیقاً توصیف کند. مثلا اینکه بوی ترس دقیقاً شبیه به چیست؟ آیا ترس، بوی ماندگی و کهنگی می دهد یا بوی مرموز و حتی خوشایندی دارد؟

همه‌ی این‌ها باعث می‌شوند تا بیشتر احساس ترس کنند تا واقعی باشد. اما شواهد علمی مختلف حاکی از آن است که ترس حقیقتاً یک جزء شیمیایی مخصوص به خود است که ما انسانها بدون اینکه خودمان بدانیم، به وسیله بینی خود آن را می‌بویم. بااین‌حال، چندین تا حل معمای بوی ترس فاصله‌ی زیادی دارند.

به نقل از من فلاس، در یکی از تحقیقات مهم درباره بوی ترس، آلمانی های آلمانی در سال 2009، نمونه های عرق دو گروه از دانش آموزان را گردآوری کردند. نمونه عرق اول مربوط به کسانی بودند که دوچرخه‌سواری کرده بودند و عرق دوم نیز شامل کسانی بودند که با استرس فراوانی که یک درس شفاهی ارائه می‌کردند.

گروه سوم از دانشآموزان هم در تحقیق شرکت. به این گروه از داوطلبان که روی تخت دراز کشیده بودند، اسکن مغزی و ماسک متصل شده بود. گروه سوم باید نمونه‌های عرق دو گروه از دانش‌آموزان را با می‌کشیدند. این دانش‌آموزان در نیمی از آزمون‌ها، متوجه شدند که ویژگی خاصی ندارند. و وقتی هم که می‌توانستند بویی را تشخیص دهند، نمی‌توانند متوجه تفاوت بین دو منبع عرق شوند. آن‌ها می‌گفتند که گاهی می‌توانند کمی احساس کنند و نسبتاً ناآشنایی را حس کنند که هیچ‌کدام از اینها روی عواطف آن‌ها اثر خاصی نمی‌گذارند.

پنی‌وایز، دلقک شرور رمان و فیلم «آن».

پنی‌وایز، دلقک شرور رمان و فیلم «آن». ظاهراً پنی‌وایز و انسان‌های دیگر واقعاً می‌توانند بوی ترس را حس کنند.

اما اسکن‌های مغزی ماجرای کاملاً متفاوتی را بازگو می‌کرد. نتیجه‌ی نوارهای مغزی داوطلبان نشان داد، مغز آن‌ها بعد از استشمام بوی عرق دانش‌آموزان مضطربی که منتظر امتحان شفاهی بودند، در نواحی فعال‌تر شدند. این نواحی از وظایف مغزی پردازش اموری مانند همدلی، رفتارهای اجتماعی و حالات عاطفی را برعهده دارد. درمقابل، عرق کسانی که دوچرخه سواری کرده اند، اصلاً باعث افزایش فعالیت های مغزی در این نواحی نشده است. این امر نشان می‌داد، عرق دانش‌آموزان مضطرب حاوی ترکیبات شیمیایی از ترس و اضطراب بود. آن‌ها هم بدون اینکه اثر خاص بویایی داشته باشند و باعث یک واکنش به خود در مغز داوطلبان شوند.

در همان سال روان‌شناس از دانشگاه رایس در هیوستون تگزاس در تحقیق مشابه، نمونه‌های عرق دو گروه داوطلبانی را که تماشای فیلم‌های ترسناک یا کمدی را جمع‌آوری کردند. نمونه‌های عرق سپس به گروه دیگری از داوطلبان داده شد تا در تماشای مجموعه‌های تصاویر آن‌ها را بکشند. تصاویر افراد را نشان می‌دادند که حالت چهره‌ای آن‌ها به مرور از حالت عادی به مبهم و ترسناک تغییر پیدا می‌کردند. داوطلبان باید همزمان با کشیدن نمونه‌های عرق می‌گفتند که چهره‌ها خوشحال یا ترسناک‌اند.

ترس یک ترکیب ترکیبی با خود دارد که ما انسانها بدون اینکه خودمان بدانیم، به وسیله‌ای که می‌بینم آن را می‌بویم.

این داوطلبان بعد از استشمام عرق تماشاگران فیلم‌های ترسناک بیشتر چهره‌های ترسناک را در میان تصاویر تشخیص می‌دادند. این تغییرات رفتاری بار دیگر حاکی از آن بود که نه‌تنها عرق دارای یک ترکیب شیمیایی است که عواطف را منتقل می‌کند، بلکه بر این باور است که افراد بصری نیز می‌کنند.

مدت‌ها بعد در سال ۲۰۱۳ روانشناسان هلندی در تحقیقات خود به نتایج شگفت انگیزی دست یافتند. آن‌ها به شواهدی رسیدند که نشان می‌داد، با کشیدن عرق‌های افراد ترسیده، نه‌تنها باعث می‌شود فرد ترس را حس کند، بلکه ممکن است باعث شود که خود آن‌ها نیز بترسند. در واقع، این معناست که ترس می‌تواند مانند برخی دیگر از حس‌ها واگیردار باشد.

در این تحقیق، داوطلبان باید صحنه‌هایی از یک فیلم ترسناک یا کمدی «کله‌خر (Jackass)» را تماشا کنند و بر اساس تحقیقات قبلی، نمونه‌های عرق این دو گروه را جمع‌آوری کنند. پس از آن، از گروه دیگری خواسته شد تا در هین یک آزمون دیداری نمونه‌های عرق را بکشند. محققان در حین آزمون‌ها حالات چهره‌های این گروه از داوطلبان به‌خصوص حرکات چشم آن‌ها را ثبت کردند.

جالب است که چهره چهره‌هایی که نمونه‌های عرق تماشاگران فیلم‌های ترسناک را می‌کشیدند، نشان از ترس یا ترس از پیدای می‌کردند. در همین حال، بوی عرق تماشاگران فیلم کمدی بیشتر باعث می‌شود تا چهره‌ی داوطلبان حاکی از نوعی انزجار باشد. همچنین به نظر می‌رسید که بوی عرق روی رفتار داوطلبان می‌تواند تأثیر بگذارد. برای، افراد در حین استشمام بوی عرق تماشاگران فیلم مثال ترسناک سعی می کنند هرچه بیشتر بینی خود را بالا بکشند و با ثابت نگه داشتن نگاه خود، اطلاعات حسی بیشتر به دست بیاورند.

آنچه این چند تحقیق به‌خصوص و تحقیقات مشابه دیگر نشان می‌دهد همه حاکی از آن است که ما انسان‌ها تنها به وسیله بینایی، صدا یا لامسه با ارتباط بینایی نمی‌کنیم. بلکه ما نیز مانند سایر حیوانات ممکن است از اجزای شیمیایی در عرق یا سایر بخش‌های بدن خود برای انتقال عواطف استفاده کنیم.

مقاله مرتبط:

بااین‌حال، این فرض خالی از بحث نبوده است. به‌طوری‌که بسیاری از متهمان ادعا می‌کنند که از فِرومون‌ها در انسان‌ها دست‌ها یافته‌اند، اما درمقابل دیگران نیز هستند که عقیده دارند، برای نتیجه‌گیری در مورد نیاز به تحقیقات بیشتر است.

فرومونها ترکیباتی هستند که در دنیای جانوران کارکردهای زیادی دارند. فرومونها که ازطریق پوست می‌شوند، نوعی پیغام شیمیایی را همراه خود منتقل می‌کنند. بنابراین، برای مثال، در بسیاری از حیوانات فرومون‌ها باعث می‌شود تا جانور از حضور جنس مخالف خود حتی کیلومترها دورتر پیدا کند.

در واکنش به این ترکیبات شیمیایی وجود دارد، اما اغلب نمی‌دانند دقیقاً چه ماده‌ای باعث این واکنش‌ها می‌شود؟ و افراد چگونه آن را تشخیص می‌دهند؟ یکی از فرضیه‌ها اندام ژاکوبسون است. این اندام کمکی بویایی که در بسیاری از جانوران برای تشخیص فرومون‌ها به کار می‌رود، در برخی از انسان‌ها نیز وجود دارد. بااینحال، ظاهراً در انسانها کارکرد ندارد. بدین‌ترتیب، باید همچنان منتظر تحقیقات آینده در این زمینه جالب‌توجه باشیم.

اگر دوست داشتی امتیاز دادن یادت نره!